തയ്യാറാക്കിയത്;

Dr. Surdas .R
Senior Consultant – Urology
Aster MIMS Kozhikode

ശരീരത്തിലുണ്ടാകുന്ന ചെറിയ മാറ്റങ്ങൾ പോലും പലപ്പോഴും വലിയ ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളുടെ സൂചനകളാകാം. മൂത്രാശയ അർബുദത്തിന്റെ കാര്യത്തിലും ഇത് ശരിയാണ്. പലപ്പോഴും രോഗം സങ്കീർണ്ണമായ അവസ്ഥയിലെത്തുമ്പോഴാണ് പലരും ഇത് തിരിച്ചറിയുന്നത്. എന്നാൽ പ്രാരംഭഘട്ടത്തിൽ തന്നെ തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്ന ചില ‘നിശബ്ദ ലക്ഷണങ്ങൾ’ (Silent Symptoms) നമ്മുടെ ശരീരം പ്രകടിപ്പിക്കാറുണ്ട്. അവ ഏതൊക്കെയെന്ന് നോക്കാം.

എന്താണ് ബ്ലാഡർ ക്യാൻസർ?

ശരീരത്തിലെ മൂത്രം സംഭരിച്ചു വെക്കുന്ന അവയവമാണ് മൂത്രസഞ്ചി. ഇതിന്റെ ഉൾഭിത്തിയിലെ കോശങ്ങൾ അനിയന്ത്രിതമായി വളരുന്ന അവസ്ഥയാണ് ബ്ലാഡർ കാൻസർ. പുരുഷന്മാരിലാണ് ഇത് സാധാരണയായി കൂടുതൽ കണ്ടുവരുന്നതെങ്കിലും സ്ത്രീകൾക്കും ഈ രോഗസാധ്യതയുണ്ട്.

നിശബ്ദ ലക്ഷണങ്ങൾ

രോഗം മൂർച്ഛിക്കുന്നതുവരെ കാത്തുനിൽക്കാതെ താഴെ പറയുന്ന ലക്ഷണങ്ങൾ കണ്ടാൽ ഉടൻ വിദഗ്ധ ചികിത്സ തേടേണ്ടതാണ്:

മൂത്രത്തിലെ രക്താംശം (Hematuria): ഇത് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ലക്ഷണമാണ്. വേദനയില്ലാതെ തന്നെ മൂത്രത്തിലൂടെ രക്തം പോകുന്നത് ബ്ലാഡർ ക്യാൻസറിന്റെ പ്രാഥമിക ലക്ഷണമാകാം. ചിലപ്പോൾ മൂത്രം ചുവന്ന നിറത്തിലോ കടും തവിട്ടുനിറത്തിലോ കാണപ്പെടാം.

ഇറിറ്റേറ്റീവ് വോയിഡിംഗ് (Irritative Voiding): ഇടയ്ക്കിടെ മൂത്രമൊഴിക്കാനുള്ള തോന്നൽ, പെട്ടെന്ന് നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയാത്ത വിധം മൂത്രം വരിക (Urgency) എന്നിവ മൂത്രനാളിയിലെ അണുബാധയായി (UTI) തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെടാറുണ്ട്. എന്നാൽ മരുന്നുകൾ കഴിച്ചിട്ടും ഇത് മാറുന്നില്ലെങ്കിൽ വിദഗ്ധ പരിശോധന അനിവാര്യമാണ്.

നടുവേദനയും ഇടുപ്പിലെ വേദനയും: മറ്റ് കാരണങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വിട്ടുമാറാത്ത നടുവേദനയോ ഇടുപ്പെല്ലിന് വേദനയോ അനുഭവപ്പെടുന്നത് രോഗം പടരുന്നതിന്റെ ലക്ഷണമാകാം.

ശരീരഭാരം കുറയുക: അകാരണമായ ക്ഷീണവും ശരീരഭാരം പെട്ടെന്ന് കുറയുന്നതും ഗൗരവമായി കാണണം.

ചികിത്സാ രീതികൾ

രോഗം ഏത് ഘട്ടത്തിലാണ് എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചാണ് ചികിത്സ നിശ്ചയിക്കുന്നത്:

>>ശസ്ത്രക്രിയ (Surgery): ട്യൂമർ മാത്രമായോ അല്ലെങ്കിൽ മൂത്രസഞ്ചി പൂർണ്ണമായോ നീക്കം ചെയ്യുന്ന ശസ്ത്രക്രിയകൾ ഇന്ന് ലഭ്യമാണ്. അതിൽ ഏറ്റവും മുൻപന്തിയിലാണ് റോബോട്ടിക് ശസ്ത്രക്രിയയുടെ ഫലപ്രാപ്തി. മൂത്രസഞ്ചിയിലെ ക്യാൻസർ ശസ്ത്രക്രിയകളിൽ റോബോട്ടിക് സാങ്കേതികവിദ്യ അതീവ ഫലപ്രദമാണ്. എന്തെന്നാൽ ശസ്ത്രക്രിയ കൂടുതൽ കൃത്യതയോടെ (precision) ചെയ്യാനും, രക്തസ്രാവവും വേദനയും കുറയ്ക്കാനും, രോഗിക്ക് വളരെ വേഗത്തിൽ സുഖം പ്രാപിക്കാനും സഹായിക്കുന്നു.

>>ഇമ്മ്യൂണോതെറാപ്പി (Immunotherapy): ശരീരത്തിന്റെ പ്രതിരോധ സംവിധാനത്തെ ഉപയോഗിച്ച് ക്യാൻസർ കോശങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്ന രീതിയാണിത്.

>>കീമോതെറാപ്പി & റേഡിയേഷൻ: ക്യാൻസർ കോശങ്ങളെ നശിപ്പിക്കാൻ മരുന്നുകളോ ഉയർന്ന ഊർജ്ജമുള്ള രശ്മികളോ ഉപയോഗിക്കുന്നു.

ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങൾ

പുകവലി ഉപേക്ഷിക്കുക, ധാരാളം വെള്ളം കുടിക്കുക, രാസവസ്തുക്കളുമായുള്ള സമ്പർക്കം കുറയ്ക്കുക എന്നിവ വഴി ഒരു പരിധിവരെ ഈ രോഗത്തെ തടയാനാകും. മൂത്രത്തിൽ രക്തം കാണുന്നത് എപ്പോഴും ക്യാൻസർ ആകണമെന്നില്ല, എങ്കിലും അത് പരിശോധിക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്. “നേരത്തെയുള്ള കണ്ടെത്തൽ മികച്ച ചികിത്സ” എന്നതാണ് അർബുദത്തിനെതിരെയുള്ള പോരാട്ടത്തിൽ നമ്മുടെ ഏറ്റവും വലിയ ആയുധം.

ആരോഗ്യകരമായ ജീവിതശൈലി പിന്തുടരുക, രോഗലക്ഷണങ്ങളെ അവഗണിക്കാതിരിക്കുക.

Dr. Ravikumar K Senior Consultant,

HOD – Urology, MultiOrgan Transplant Aster Mims Kozhikode

മറ്റു മാസങ്ങളില്‍ നിന്ന് വിഭിന്നമായി റമസാന്‍ മാസം വിശ്വാസികള്‍ക്ക് വളരെ പ്രധാനമാണ്. മതപരമായി ആരോഗ്യം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളവര്‍ക്ക് മാത്രമാണ് നോമ്പ് അനുഷ്ഠിക്കാന്‍ നിര്‍ബന്ധമുള്ളത് എങ്കിലും ഏതൊരു വിശ്വാസിയും ആയതിന് വേണ്ടി സ്വയം തീരുമാനിച്ച് തയ്യാറെടുക്കുന്ന മാസം. എന്നാല്‍ ചില ആരോഗ്യാവസ്ഥകളുള്ളവര്‍ക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് വൃക്കക്കല്ല് (Kidney stones) അല്ലെങ്കില്‍ മൂത്രക്കല്ല് (Urinary stones) ഉള്ളവര്‍ക്കും മുന്‍പ് കല്ല് വന്നിട്ടുള്ളവര്‍ക്കും. ഉപവാസകാലത്ത് പ്രത്യേക ശ്രദ്ധ ആവശ്യമാണ്.

ഉപവാസ കാലയളവില്‍ മൂത്രാശയപരമായ രോഗലക്ഷണമുള്ളവരും ചികിത്സ തേടുന്നവരും ചില കാരണങ്ങള്‍ ശ്രദ്ധിച്ചാല്‍ അവര്‍ക്കും റംസാന്‍ കാലയളവ് ആനന്ദകരമാക്കാം.

ശാസ്ത്രീയ പഠനങ്ങള്‍ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്, റമദാന്‍ ഉപവാസം കൊണ്ട് മാത്രം മൂത്രക്കല്ലുകള്‍ ഉണ്ടാകുന്നുവെന്ന് ഉറപ്പുള്ള തെളിവുകളില്ല എന്നതാണ്. എന്നാല്‍ ഉപവാസ സമയത്തെ നിര്‍ജ്ജലീകരണം (dehydration). പ്രത്യേകിച്ച് ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥയില്‍, മൂത്രം കൂടുതല്‍ സാന്ദ്രമാകാന്‍ (concentrated urine) കാരണമാകുകയും, ഇതിലൂടെ കല്ലുകള്‍ രൂപപ്പെടാനുള്ള സാധ്യത വര്‍ധിക്കുകയും ചെയ്യാം അതുകൊണ്ട് തന്നെ നന്നായി വെള്ളം കുടിക്കാന്‍ ശ്രദ്ധിക്കണം.

നിര്‍ജ്ജലീകരണമാണ് (Hydration) മൂത്രക്കല്ല് രൂപപ്പെടുന്നതിന് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഘടകം. ആയതിനാല്‍ മൂത്രക്കല്ല് രൂപപ്പെടുന്നത് തടയുന്നതിന് മതിയായ വെള്ളം കുടിക്കല്‍ നിര്‍ബന്ധമാണ്. ഇഫ്താര്‍ മുതല്‍ സുഹൂര്‍ വരെയുള്ള സമയത്ത് തുടര്‍ച്ചയായി വെള്ളം കുടിക്കണം. കുറഞ്ഞത് 2-25 ലിറ്റര്‍ മൂത്രം ഉണ്ടാകുന്ന രീതിയില്‍ വെള്ളം കുടിക്കുന്നത് വളരെ നല്ലതാണ്. അതോടൊപ്പം മൂത്രത്തിന്റെ നിറം ശ്രദ്ധിക്കുക.

ഇരുണ്ട മഞ്ഞ നിറമാണെങ്കില്‍ ജലക്കുറവിന്റെ സൂചനയാണ് നല്‍കുന്നത്.

തെളിഞ്ഞ മഞ്ഞ/വെളുത്ത നിറം – നല്ല ഹൈഡ്രേഷന്‍ എന്നുമാണ്. കൂടാതെ ചായ, കാപ്പി, കാര്‍ബണേറ്റഡ് പാനിയങ്ങള്‍ എന്നിവ അമിതമായി കഴിക്കുന്നതും ഒഴിവാക്കണം. ഇവ മൂത്രത്തിന്റെ അളവ് കൂട്ടുമെങ്കിലും ശരീരത്തില്‍ നിന്ന് വെള്ളം കൂടുതലായി നഷ്ടപ്പെടാന്‍ ഇടയാക്കും. ഭക്ഷണക്രമത്തില്‍ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങള്‍

– ഉപ്പ് (Salt Sodium) അധിക ഉപ്പ് ഉപയോഗം മൂത്രത്തില്‍ കാല്‍സ്യം പുറന്തള്ളുന്നത് വര്‍ധിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് കാല്‍സ്യം സ്റ്റോണ്‍ രൂപപ്പെടാന്‍ കാരണമാകും. പാക്കറ്റ് ഭക്ഷണങ്ങള്‍, അച്ചാര്‍, ഉപ്പുകൂടിയ പലഹാരങ്ങള്‍ എന്നിവ പരമാവധി കൂറയ്ക്കുക.

പ്രോട്ടീന്‍ അമിതമായ റെഡ് മീറ്റ്, മട്ടണ്‍, ബീഫ് തുടങ്ങിയ മൃഗജന്യ പ്രോട്ടീനുകള്‍ യൂറിക് ആസിഡിന്റെയും കാല്‍സ്യത്തിന്റെയും കല്ലുകള്‍ക്ക് സാധ്യത വര്‍ധിപ്പിക്കും. ബാലന്‍സ്ഡ് അളവില്‍ മാത്രം പ്രോട്ടീന്‍ ഉപയോഗിക്കുക.

– ഓക്‌സലേറ്റ് കൂടുതലുള്ള ഭക്ഷണങ്ങള്‍ സ്പിനാച്ച്, ബീറ്റ്‌റൂട്ട്, ചോക്ലേറ്റ്, നട്ട്‌സ്, കാപ്പി, ശക്തമായ ചായ തുടങ്ങിയവ നിയന്ത്രിക്കുക. ഇവ പൂര്‍ണമായി ഒഴിവാക്കണമെന്നില്ല, പക്ഷേ അമിത ഉപയോഗം ഒഴിവാക്കണം.

– സിട്രേറ്റ് (Citrate) ഉള്ള ഭക്ഷണങ്ങള്‍ നാരങ്ങ, ഓറഞ്ച് തുടങ്ങിയ സിട്രസ് ഫലങ്ങള്‍ മൂത്രത്തിലെ കല്ല് രൂപപ്പെടുന്നത് തടയാന്‍ സഹായിക്കുന്നതായി പഠനങ്ങള്‍ സൂചിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. ആയതിനാല്‍ ഇത്തരം വസ്തുക്കള്‍ ഭക്ഷണത്തില്‍ അതികരിപ്പിക്കുക.

ഇഫ്താറിന് ശേഷം നാരങ്ങ വെളളം (ഉപ്പ്/പഞ്ചസാര ചേര്‍ക്കാതെ) കഴിക്കുന്നതും നല്ലതാണ്.

അതോടൊപ്പം നമ്മുടെ ജോലിക്ക് അനുസൃതമായി ശരീരത്തെ സൂക്ഷിക്കേണ്ടതും അത്യാവശ്യമാണ്. കാലാവസ്ഥ, ശാരീരിക പ്രവര്‍ത്തനം ചൂടുള്ള അന്തരീക്ഷത്തില്‍ ജോലി ചെയ്യുന്നവര്‍ക്ക് വിയര്‍പ്പിലൂടെ കൂടുതല്‍ ജലം നഷ്ടപ്പെടും. കഠിനമായ ശാരീരികാധ്വാനം പകല്‍സമയത്ത് പറ്റുമെങ്കില്‍ പരിമി
തപ്പെടുത്തുക. സാധ്യമായാല്‍ പുറത്ത് ജോലി ചെയ്യുന്നവര്‍ പകല്‍ സമയങ്ങളില്‍ തണലുള്ള സ്ഥലത്ത് ജോലി ചെയ്യുകയും, നോമ്പ് കഴിഞ്ഞതിന് ശേഷം മറ്റു സ്ഥലങ്ങളില്‍ ജോലി ചെയ്യുന്നതില്‍ ഏര്‍പ്പെടുകയും ചെയ്യുക ഇത് നിര്‍ജ്ജലീകരണം തടയുന്നതിന് സഹായിക്കും.

ആരെല്ലാം പ്രത്യേകമായി ശ്രദ്ധിക്കണം?

താഴെ പറയുന്ന വിഭാഗത്തിലുള്ളവര്‍ ഉപവാസം തുടങ്ങുന്നതിന് മുന്‍പ് ഡോക്ടറുടെ ഉപദേശം തേടണം.

ആവര്‍ത്തിച്ച് മൂത്രക്കല്ല് വന്നിട്ടുള്ളവര്‍ (recurrent stone formers) അടുത്തിടെ കല്ല് മൂലം ആശുപത്രിവാസം/ശസ്ത്രക്രിയ നടത്തിയവര്‍ Chrome Kidney Disease (CKD) ഉള്ളവര്‍, ഒറ്റ വൃക്ക മാത്രമുള്ളവര്‍, സ്ഥിരമായി മൂത്ര അണുബാധ (UTI) ഉണ്ടാവുന്നവര്‍ തുടങ്ങിയവരെല്ലാം സ്വയം ഉപവാസത്തിന് തീരുമാനിക്കാതെ ചികിത്സിക്കുന്ന ഡോക്ടറുടെ നിര്‍ദേശം തേടുകയും വേണം. കൂടാതെ താഴെ പറയുന്ന ലക്ഷണങ്ങള്‍ ഉണ്ടായാല്‍ ഉപവാസം തുടര്‍ന്നുകൊണ്ടിരിക്കാതെ അവസാനിപ്പിക്കുകയും ആവശ്യമെങ്കില്‍ ഉടന്‍ മെഡിക്കല്‍ സഹായം തേടുകയും വേണം.

അരക്കെട്ടിലോ പുറകിലോ ശക്തമായ വേദന, മൂത്രത്തില്‍ രക്തം കാണുക, മൂത്ര മൊഴിക്കുമ്പോള്‍ കഠിനമായ വേദന, മൂത്രത്തിന്റെ അളവ് ഗണ്യമായി കൂ റയുക, ഛര്‍ദ്ദി, പനി തുടങ്ങിയ ലക്ഷണങ്ങള്‍ നിസ്സാരവല്‍ക്കരിക്കരുത്.

റമദാന്‍ ഉപവാസം ആരോഗ്യകരമായ ജീവിതശൈലിയുമായി ഒത്തുചേരാവുന്നതാണ്. എന്നാല്‍ മൂത്രക്കല്ല് ഉള്ളവര്‍ക്കും കല്ല് വരാനുള്ള സാധ്യ ത കൂടുതലുള്ളവര്‍ക്കും, ശരീരത്തിന് ശരിയായ അളവിലുള്ള വെള്ളവും ഭക്ഷണക്രമവും അതീവ പ്രധാനണ്. ശാസ്ത്രീയമായി പറയുമ്പോള്‍, ഉപവാസം കൊണ്ട് മാത്രം കല്ലുകള്‍ ഉണ്ടാകുന്നില്ല. പക്ഷേ ജലക്കുറവും ഭക്ഷണത്തിലെ അശ്രദ്ധയും അപകടസാധ്യത വര്‍ധിപ്പിക്കും. അതിനാല്‍, വ്യക്തിഗത ആരോഗ്യസ്ഥിതിക്ക് അനുയോജ്യമായ രീതിയില്‍. ഡോക്ടറുടെ നിര്‍ദേശങ്ങള്‍ പാലിച്ചു കൊണ്ട് ഉപവാസം അനുഷ്ഠിക്കുന്നതാണ് ഏറ്റവും സുരക്ഷിതമായ സമീപനം.

Dr. Binila Jose

Consultant Gastroenterology

Aster MIMS Kozhikode

തിരക്കേറിയ ജീവിതം പലര്‍ക്കും സമ്മാനിച്ച ആരോഗ്യപ്രശ്‌നമാണ് അസിഡിറ്റി. ഇത് വളരെ ചെറിയൊരു പ്രശ്നമാണെന്ന് പറഞ്ഞ് തള്ളാന്‍ വരട്ടെ രോഗം അനുഭവിച്ചവര്‍ക്കറിയാം അതിന്റെ ബുദ്ധിമുട്ട്. റംസാന്‍ മാസത്തില്‍ പലരും ഈ ബുദ്ധിമുട്ടിന് കീഴടങ്ങാറുമുണ്ട്. എന്താണ് അസിഡിറ്റി എന്ന് നോക്കാം.

ആമാശയത്തിലെ ഗ്യാസ്ട്രിക് ഗ്രന്ഥികളില്‍ അമിതമായി ആസിഡ് ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന അവസ്ഥയാണ് അസിഡിറ്റി. ഭക്ഷണം കഴിച്ചയുടന്‍ അനുഭവപ്പെടുന്ന വയറെരിച്ചിലാണ് അസിഡിറ്റിയുടെ പ്രാഥമിക ലക്ഷണം. ചികിത്സിച്ചില്ലെങ്കില്‍ അള്‍സറും പിന്നീട് അതിലും ഗുരുതരമായി മാറാന്‍ സാധ്യതയുള്ളതിനാല്‍ പ്രാരംഭത്തില്‍ തന്നെ ശ്രദ്ധയും കരുതലും വേണ്ട അസുഖമാണ് ഇത്. നാം കഴിക്കുന്ന ആഹാരത്തെ ദഹിപ്പിക്കാനായി ശരീരം മിതമായ തോതില്‍ ഹൈ ഡ്രോക്ലോറിക് ആസിഡ് ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.

ഉദരത്തെ ഉപദ്രവിക്കുന്ന തരത്തിലുള്ള ഭക്ഷണപദാര്‍ഥങ്ങളുടെ സ്ഥിരമായ ഉപയോഗം മൂലവും മറ്റു പലകാരണങ്ങള്‍ കൊണ്ടും അന്നനാളത്തിലോ ആമാശ യത്തിലോ ചെറുകുടല്‍ തുടങ്ങുന്ന ഭഗത്തോ ദുര്‍ബലതയുണ്ടാകുകയും കാലക്രമേണ അള്‍സറായി മാറുകയും ചെയ്യാം. ആമാശയത്തിലെ ദ്രവങ്ങള്‍, അന്ന നാളത്തിലേക്കരിച്ചുകയറുമ്പോളാണ് നെഞ്ചെരിച്ചില്‍ ഉണ്ടാകുന്നത്. നെഞ്ച്, വയര്‍, തൊണ്ട എന്നിവിടങ്ങളില്‍ എരിച്ചില്‍, വായക്ക് കയ്പ്, വയറിന് അസ്വസ്ഥത, ഭക്ഷണശേഷം വയറിന് കനംവെക്കുക, തികട്ടല്‍, ഓക്കാനം, എന്നിവയാണ് അസിഡിറ്റിയുടെ പ്രധാന ലക്ഷണങ്ങള്‍. മാനസിക സമ്മര്‍ദം, H. Pylori അണുബാധ പുകവലി, മദ്യപാനം ക്രമരഹിത ഭക്ഷണം- (ഒരുനേരം കഴിക്കാതെ അടുത്ത സമയം അമിതമായി കഴിക്കുക) ദഹന പ്രശ്നങ്ങള്‍ ചില മരുന്നുകള്‍ എന്നിവയാണ് പ്രധാനമായും അസഡിറ്റിക്ക് കാരണമാകുന്നത്.

ജീവിത രീതിയില്‍ ഏതാനും ചില മാറ്റങ്ങള്‍ വരുത്തിയാല്‍ ഈ പ്രശ്നത്തിന് ഒരു പരിധി വരെ പരിഹാരം കാണാന്‍ കഴിയും. ഭക്ഷണം നന്നായി ചവച്ചരച്ച് സാവധാനം കഴിക്കുക. എരിവ്, പുളി, ചായ, കാപ്പി എന്നിവ ഭക്ഷണത്തില്‍ കുറക്കുക, സോഡ ചേര്‍ത്ത് നിര്‍മ്മിക്കുന്ന പാനീയങ്ങള്‍ ഒഴിവാക്കുക. ഒരു നേരം ഒരുമിച്ച് കഴിക്കാതെ ഭക്ഷണം പലതവണയായി അല്‍പ്പാല്‍പ്പം കഴിക്കുക. കിടക്കുന്നതിന് മൂന്ന് മണിക്കൂര്‍ മുമ്പ് എങ്കിലും ഭക്ഷണം കഴിക്കുകയും ചെറിയ രീതിയിലുള്ള വ്യായാമങ്ങളില്‍ ഏര്‍പ്പെടുകയും ചെയ്യുക, പച്ചക്കറികളും, പഴങ്ങളും ഭക്ഷണത്തില്‍ ഉള്‍പ്പെടുത്തുക, റംസാന്‍ മാസത്തില്‍ വറുത്തതും പൊരിച്ചതുമായ ഭക്ഷണങ്ങള്‍ എന്നിവ നിയന്ത്രിക്കുക. വളരെ എരിവേറിയ ഭക്ഷണം കഴിക്കാതിരിക്കുക, മദ്യപാനം നിയന്ത്രിക്കുകയും പുകവലി ഒഴിവാക്കുകയും ചെയ്യുക. മാനസിക സമ്മര്‍ദം നിയന്ത്രിക്കുക തുടങ്ങിയവയിലൂടെ ഒരു പരിധിവരെ ഇത്തരം ആരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങള്‍ ഒഴിവാക്കാന്‍ കഴിയും.