ചികിത്സാ ചെലവിനായി ഏറ്റവും കൂടുതല്‍ തുക വാങ്ങിയത് മുഖ്യമന്ത്രി പിണറായി വിജയനാണ്. 31. 67 ലക്ഷ്യം രൂപയാണ് ഇദ്ദേഹം വാങ്ങിയത്. 31.31 ലക്ഷം രൂപയാണ് വൈദ്യുതി മന്ത്രി കെ കൃഷ്ണന്‍കുട്ടി വാങ്ങിയത്. വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി വി ശിവന്‍കുട്ടി, തുറമുഖ വകുപ്പ് മന്ത്രി അഹമ്മദ് ദേവര്‍കോവില്‍,ഗതാഗത മന്ത്രി ആന്റണി രാജു, മന്ത്രി വി അബ്ദുറഹ്മാന്‍ തുടങ്ങി ഒട്ടനവധി മന്ത്രിമാരും പണം കൈപ്പറ്റിയിട്ടുണ്ട്.

അധിക തുക ചൂണ്ടിക്കാട്ടി തിരിച്ചുതരണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടപ്പോള്‍ ഈ വിലക്കേ സാധനം നല്‍കാനാകുവെന്നും പരാതിക്കാരന് വേണമെങ്കില്‍ മറ്റെവിടെ നിന്നെങ്കിലും സാധനം വാങ്ങിക്കാമെന്നുമായിരുന്നു പ്രതികരണം. ഇതേ തുടര്‍ന്നാണ് ഉപഭോക്തൃ കമ്മീഷനില്‍ പരാതി നല്‍കിയത്. സ്‌കാനര്‍ ഉപയോഗിച്ചു നല്‍കുന്ന ബില്ലായതിനാല്‍ ബില്ലില്‍ പിഴവില്ലെന്നും പരാതിക്കാരന്‍ ഹാജരാക്കിയത് സൂപ്പര്‍ മാര്‍ക്കറ്റില്‍ നിന്നും നല്‍കിയ കോള്‍ഗേറ്റ് അല്ലെന്നും കടയുടമയെ അപകീര്‍ത്തിപ്പെടുത്താന്‍ വ്യാജപരാതി നല്‍കിയതാണെന്നുമാണ് എതിര്‍കക്ഷി ബോധിപ്പിച്ചത്.

മാത്രമല്ല സ്ഥാപനത്തിലെ ജീവനക്കാര്‍ക്ക് ഉപഭോക്താക്കളോട് പെരുമാറുന്നത് സംബന്ധിച്ച് പരിശീലനം നല്‍കാറുണ്ടെന്നും ബോധിപ്പിച്ചു. എന്നാല്‍ പരാതിക്കാരന്റെ അനുഭവം ഒരു ഉപഭോക്താവിനോട് എങ്ങനെ പെരുമാറരുത് എന്നിതിന്റെ ഉദാഹരണമാണെന്നും ഉപഭോക്താക്കള്‍ക്ക് സേവനം നല്‍കുന്ന കാര്യത്തില്‍ ജീവനക്കാര്‍ക്ക് കൂടുതല്‍ പരിശീലനം നല്‍കണമെന്നും അധിക വില ഈടാക്കിയത് തിരിച്ചു നല്‍കുന്നതോടൊപ്പം 10,000 രൂപ പരാതിക്കാരന് നഷ്ടപരിഹാരമായി നല്‍കണമെന്നും ഉപഭോക്തൃ കമ്മീഷന്‍ വിധിച്ചു. കോടതി ചെലവ് ഇനത്തില്‍ 3000 രൂപ ലീഗല്‍ ബെനഫിറ്റ് ഫണ്ടില്‍ അടക്കാനും കമ്മീഷന്‍ ഉത്തരവിട്ടു. വിധിയുടെ കോപ്പി കിട്ടി ഒരു മാസത്തിനകം സംഖ്യ നല്‍കണമെന്നും അല്ലാത്ത പക്ഷം ഹര്‍ജി തീയതി മുതല്‍ ഒമ്പത് ശതമാനം പലിശ നല്‍കണമെന്നും കെ.മോഹന്‍ദാസ് പ്രസിഡന്റും പ്രീതി ശിവരാമന്‍ സി.വി.മുഹമ്മദ് ഇസ്മായില്‍ എന്നിവര്‍ അംഗങ്ങളുമായ ജില്ലാ ഉപഭോക്തൃ കമ്മീഷന്‍ ഉത്തരവില്‍ പറഞ്ഞു.

മാര്‍ബിള്‍ വിരിച്ച് പോളിഷ് ചെയ്ത ശേഷമാണ് വിള്ളല്‍ കണ്ടത്. പരാതി പറഞ്ഞതില്‍ തകരാറുകള്‍ തീര്‍ത്ത് നല്‍കാമെന്ന് കടയുടമ ഉറപ്പുനല്‍കിയെങ്കിലും പിന്നീട് തിരിഞ്ഞു നോക്കിയില്ല. അതേ തുടര്‍ന്നാണ് കമ്മീഷനെ സമീപിച്ചത്. അഭിഭാഷകന്‍ കമ്മീഷണറെ വെച്ച് സ്ഥല പരിശോധന നടത്തിയതില്‍ പരാതി ശരിയെന്ന് റിപ്പോര്‍ട്ട് ചെയ്തു. മാര്‍ബിളിന്റെ വിലയായ 1,34,200 രൂപയും, നഷ്ടപരിഹാരമായി 50,000 രൂപയും, കോടതി ചെലവായി 10,000 രൂപയും ഒരു മാസത്തിനകം പരാതിക്കാരന് നല്‍കണമെന്നാണ് കെ.മോഹന്‍ദാസ് പ്രസിഡന്റും പ്രീതി ശിവരാമന്‍, സി.വി. മുഹമ്മദ് ഇസ്മായില്‍ എന്നിവര്‍ അംഗങ്ങളുമായ കമ്മീഷന്റെ വിധി. വീഴ്ച വന്നാല്‍ വിധി സംഖ്യക്ക് 12 ശതമാനം പലിശയും നല്‍കണം.

നോട്ട് നിരോധനം നിയമവിധേയമല്ലാത്ത ഒരു അധികാരപ്രയോഗമായിരുന്നു, അതുകൊണ്ടുതന്നെ നിയമവിരുദ്ധമായ നടപടിയായിരുന്നു അത്. എന്നാല്‍ ഇത് സംഭവിച്ചത് 2016ല്‍ ആണ് എന്നതിനാല്‍ പഴയ സ്ഥിതി ഇനി പുനഃസ്ഥാപിക്കാനാവില്ലെന്നും ജസ്റ്റിസ് നാഗരത്‌ന വിധിപ്രസ്താവത്തില്‍ പറയുന്നു.
സാങ്കേതികമായി മോദി സര്‍ക്കാറിന് ആശ്വാസമാണ് വിധിയെന്ന് പറയാമെങ്കിലും നോട്ട് നിരോധനം വരുത്തിവെച്ച ദുരിതങ്ങളും കഷ്ടപ്പാടുകളും ഇപ്പോഴും പൊതുജനം അനുഭവിച്ചുവരികയാണ്. നോട്ട് നിരോധനം ചെറുകിട വ്യാപാരം, റിയല്‍ എസ്റ്റേറ്റ്, ഓട്ടോമൊബൈല്‍, കാര്‍ഷിക മേഖലകളെ സാരമായി ബാധിച്ചു. പലയിടത്തും വലിയ തോതില്‍ ചെറുകിട സംരംഭങ്ങള്‍ അടച്ചുപൂട്ടുന്ന സ്ഥിതിയുണ്ടായി. സഹകരണ ബാങ്കുകളുടെ പ്രവര്‍ത്തനവും പ്രതിസന്ധിയിലായി.

കള്ളപ്പണവും കള്ളനോട്ടും കണ്ടെത്തുക, അഴിമതി തടയുക, തീവ്രവാദികള്‍ക്കു സഹായം ലഭിക്കുന്നതു തടയുക എന്നിവയായിരുന്നു നോട്ട് റദ്ദാക്കലില്‍ കേന്ദ്ര സര്‍ക്കാര്‍ ആദ്യം അവകാശപ്പെട്ട ലക്ഷ്യങ്ങള്‍. ഇത് വിമര്‍ശിക്കപ്പെട്ടപ്പോഴാണ് കറന്‍സി രഹിത ഡിജിറ്റല്‍ സംവിധാനമെന്ന ലക്ഷ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത്. 99 ശതമാനം നോട്ടുകളും തിരിച്ചെത്തിയ സാഹചര്യത്തില്‍ കള്ളപ്പണത്തിന്റെ നേരിയ ഒരംശം മാത്രമേ ഒഴിവാക്കാനായുള്ളൂ എന്നാണ് ആക്ഷേപം. കള്ളനോട്ടുകള്‍ കുറഞ്ഞതുമില്ല. 15.41 ലക്ഷം കോടി രൂപയുടെ കറന്‍സികളാണ് അന്ന് അസാധുവാക്കിയത്. എന്നാല്‍, ആര്‍.ബി.ഐയുടെ കണക്ക് അനുസരിച്ച് 15.31 ലക്ഷം കോടിയുടെ നോട്ടുകളും തിരിച്ചുവന്നു. നോട്ട് നിരോധനത്തിലൂടെ മാത്രം എത്ര കള്ളപ്പണം പിടിച്ചു എന്നതില്‍ വ്യക്തതയില്ല. നോട്ട് റദ്ദാക്കലിനു മുന്‍പു പ്രചാരത്തിലുണ്ടായിരുന്ന പണത്തിന്റെ 11 ശതമാനം കുറവാണ് ഇപ്പോഴുള്ളത്. മൊത്തം ആഭ്യന്തര ഉത്പാദനമാകട്ടെ 5.7 ശതമാനമായി കൂപ്പുകുത്താന്‍ ആറു മാസമേ വേണ്ടിവന്നുള്ളൂ. നിരോധിത നോട്ടുകള്‍ നശിപ്പിക്കാന്‍ എത്ര പണം ചെലവായെന്നു വ്യക്തമാക്കാന്‍ റിസര്‍വ് ബാങ്ക് തയാറായിട്ടില്ല.

നോട്ട് നിരോധനത്തെ തുടര്‍ന്നുണ്ടായ പ്രശ്‌നങ്ങള്‍ പരിഗണിക്കുമ്പോള്‍, ഇത്തരം കാര്യങ്ങള്‍ മുന്‍കൂട്ടി കാണാന്‍ ആര്‍.ബി.ഐക്ക് സാധിച്ചിരുന്നോ എന്ന് സംശയം തോന്നുന്നു. നോട്ട് നിരോധനത്തിലൂടെ 98 ശതമാനം നോട്ടുകളും മാറ്റിയെടുക്കാനായിട്ടുണ്ട്. എന്നാല്‍ ഇതിലൂടെ ലക്ഷ്യംവെച്ച കാര്യം സാധിക്കാനായിട്ടില്ലെന്ന് വ്യക്തമാണ്. റിസര്‍വ് ബാങ്ക് നിയമപ്രകാരം നോട്ട് നിരോധനത്തിനുള്ള ശുപാര്‍ശ റിസര്‍വ് ബാങ്ക് ആണ് കേന്ദ്ര സര്‍ക്കാരിന് നല്‍കേണ്ടത്. അല്ലാതെ കേന്ദ്ര സര്‍ക്കാരിന്റെ നിര്‍ദേശപ്രകാരമല്ല അത്തരമൊരു ശുപാര്‍ശ നല്‍കേണ്ടത്. എന്നാല്‍ ഇവിടെ നോട്ടുനിരോധനം നടപ്പാക്കുന്നതിനുള്ള തീരുമാനം ഉണ്ടായിരിക്കുന്നത് സര്‍ക്കാരില്‍ നിന്നാണ്. അതുസംബന്ധിച്ച് റിസര്‍വ് ബാങ്കിന്റെ അഭിപ്രായം ആവശ്യപ്പെട്ട് കേന്ദ്രസര്‍ക്കാര്‍ നവംബര്‍ ഏഴിന് റിസര്‍വ് ബാങ്കിന് കത്തെഴുതുകയായിരുന്നു. ആര്‍.ബി.ഐ നല്‍കിയ അഭിപ്രായം ശുപാര്‍ശയായി പരിഗണിക്കാനാവില്ലെന്നും ആര്‍.ബി.ഐ ആക്ട് ഉദ്ധരിച്ച് ജസ്റ്റിസ് നാഗരത്‌ന പറഞ്ഞത് പ്രസക്തമാണ്. നോട്ട് നിരോധനത്തിന് ശുപാര്‍ശ നല്‍കാന്‍ ആര്‍.ബി.ഐക്ക് അധികാരം നല്‍കുന്ന അനുച്ഛേദം 26(2), ഏതാനും ചില സീരീസുകളിലുള്ള നോട്ടുകള്‍ പിന്‍വലിക്കുന്നതിനാണ്. അല്ലാതെ ഒരു പ്രത്യേക തുകയുടെ എല്ലാ സീരീസും പിന്‍വലിക്കുന്നതിനല്ലെന്നു ജസ്റ്റിസ് നാഗരത്‌ന ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

ഇതിലൊക്കെ അപ്പുറത്തായിരുന്നു ജനങ്ങള്‍ അനുഭവിച്ച ബുദ്ധിമുട്ട്. നിരോധിച്ച 500, 1000 രൂപ നോട്ടുകള്‍ക്ക് പകരം പുതിയ നോട്ട് മാറിക്കിട്ടാന്‍ മാസങ്ങളോളമാണ് ആളുകള്‍ ബാങ്കുകള്‍ക്കുമുന്നില്‍ വരിനിന്നത്. ഇങ്ങനെ വരി നില്‍ക്കവേ മരിച്ചു വീണവരും നിരവധിയാണ്. നിരവധി ചെറുകിട തൊഴിലാളികള്‍ക്കു ജോലി നഷ്ടമായി. ചെറുകിട തൊഴില്‍ ശാലകള്‍ പൂട്ടി. മൊത്തത്തില്‍ രാജ്യത്തിന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെതന്നെ താളം തെറ്റിക്കുന്നതായിരുന്നു നോട്ടു നിരോധനം, ഭരണാധികാരികള്‍ അതംഗീകരിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും. സുപ്രീംകോടതിയില്‍നിന്ന് ഇനി മറിച്ചൊരു വിധിയുണ്ടായാലും ജനങ്ങള്‍ അന്നനുഭവിച്ച ബുദ്ധിമുട്ടുകള്‍ക്ക് ആശ്വാസം പകരാനാവില്ലല്ലൊ.