2019 സെപ്തംബര്‍ അഞ്ചിന് ഇന്ത്യന്‍ സമയം പുലര്‍ച്ചെ 4.30നാണ് ചിത്രങ്ങള്‍ പകര്‍ത്തിയിരിക്കുന്നത്. രണ്ടാം ചാന്ദ്രയാന്‍ ദൗത്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്ന വിക്രം ലാന്‍ഡര്‍ ചന്ദ്രോപരിതലത്തില്‍ ലാന്റു ചെയ്യുന്നതിന് തൊട്ടു മുമ്പ് ഭൂമിയിലെ കേന്ദ്രവുമായുള്ള ബന്ധം നഷ്ടപ്പെടുകയും ലക്ഷ്യം തെറ്റി പതിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. വിക്രം ലാന്ററിന്റെ സോഫ്റ്റ് ലാന്റിങ് നിശ്ചയിച്ചിരുന്നത് ഇപ്പോള്‍ ദൃശ്യങ്ങള്‍ പുറത്തുവന്ന ദക്ഷിണ ധ്രുവ ഭാഗത്തായിരുന്നു. ഒന്നു മുതല്‍ രണ്ടു മീറ്റര്‍ വരെ ഉയരമുള്ള പാറക്കല്ലുകളും അഞ്ച് മീറ്റര്‍ വരെ ആഴമുള്ള ഗര്‍ത്തങ്ങളും ഐ.എസ്.ആര്‍.ഒ പുറത്തുവിട്ട ചിത്രത്തില്‍ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. യു.എസ് ബഹിരാകാശ ഏജന്‍സിയായ നാസ പകര്‍ത്തിയ ചന്ദ്രന്റെ ദക്ഷിണ ധ്രുവ ചിത്രങ്ങളും അടുത്തിടെ പുറത്തുവിട്ടിരുന്നു. ചന്ദ്രോപരിതലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള കൂടുതല്‍ പഠനങ്ങള്‍ക്ക് ഓര്‍ബിറ്റര്‍ പകര്‍ത്തിയ ചിത്രങ്ങള്‍ സഹായകമാകുമെന്ന നിഗമനത്തിലാണ് ഐ.എസ്.ആര്‍.ഒ കേന്ദ്രങ്ങള്‍.

സൂര്യപ്രകാശത്തില്‍ പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്ന വിക്രം ലാന്‍ഡറിന്റെ ആയുസ് 14 ദിവസമായിരുന്നു. ചന്ദ്രനിലെ 14 ദിവസത്തെ പകല്‍ അവസാനിച്ച് അത്ര തന്നെ ദൈര്‍ഘ്യമുള്ള രാത്രി തുടങ്ങിയതോടെ ലാന്‍ഡറിന് ഇനി പ്രവര്‍ത്തിക്കാനാകില്ല. ആശയവിനിമയം പുനസ്ഥാപിക്കാനുള്ള ഐ.എസ്.ആര്‍.ഒ ശ്രമങ്ങളും ഇതോടെ തീരുകയാണ്. മാത്രവുമല്ല രാത്രി തുടങ്ങിയതോടെ ദക്ഷിണ ധ്രുവത്തിലെ താപനില മൈനസ് 180 ഡിഗ്രി വരെ താഴും. ഈ സമയത്ത് ലാന്‍ഡറിന്റെ ഇലക്ട്രോണിക് ഉപകരണങ്ങള്‍ കേടുവരാനും സാധ്യതയുണ്ട്. അതിനാല്‍ ചന്ദ്രനില്‍ ഇനിയൊരു പകല്‍ വരുമ്പോഴേക്കും ലാന്‍ഡറിന് സുരക്ഷിതമായി നിലനില്‍ക്കാന്‍ ആകില്ല.രാജ്യം ഏറെ പ്രതീക്ഷയോടെ കാത്തിരുന്ന ഒന്നായിരുന്നു ചന്ദ്രോപരിതലത്തില്‍ വിക്രം ലാന്‍ഡര്‍ നടത്തേണ്ടിയിരുന്ന സോഫ്റ്റ് ലാന്‍ഡി0ഗ്. എന്നാല്‍, നിര്‍ണായകമായ സോഫ്റ്റ് ലാന്‍ഡി0ഗ് തുടങ്ങി 10 മിനിറ്റുകള്‍ക്ക് ശേഷമാണ് പാളിച്ച സംഭവിച്ചത്. ചന്ദ്രന്റെ ഉപരിതലത്തില്‍ നിന്ന് 2.1 കിലോമീറ്റര്‍ ഉയരത്തില്‍ നിന്ന് ബന്ധം നഷ്ടപ്പെട്ട വിക്രം ലാന്‍ഡറിന് സോഫ്റ്റ് ലാന്‍ഡിംഗ് നടത്താനായില്ല. സെപ്തംബര്‍ 7ന് പുലര്‍ച്ചെയായിരുന്നു രാജ്യം ഏറെ ആകാംഷയോടെ കാത്തിരുന്ന ചാന്ദ്രയാന്‍ 2, വിക്രം ലാന്‍ഡറിന്റെ സോഫ്റ്റ് ലാന്‍ഡി0ഗ് നടക്കേണ്ടിയിരുന്നത്. എന്നാല്‍, ‘നിശ്ചിത’ സമയത്തിന് മിനിറ്റുകള്‍ മുന്‍പാണ് ചന്ദ്രനില്‍നിന്നും 2.1 കിലോമീറ്റര്‍ ദൂരെവച്ച് വിക്രം ലാന്‍ഡറുമായുള്ള ആശയവിനിമയം നഷ്ടമായത്.

ദക്ഷിണധ്രുവത്തില്‍ ഇടിച്ചിറങ്ങിയ വിക്രംലാന്‍ഡറിനും ഇന്ത്യയുടെ പ്രതീക്ഷകള്‍ക്കും മീതെ ഇരുട്ട് വീഴ്ത്തി ചന്ദ്രനില്‍ രാത്രിയാവുകയാണ്. 13 ദിവസവും 16 മണിക്കൂറും നീണ്ട് നിന്ന ചന്ദ്രനിലെ പകല്‍ ഇന്ന് വൈകിട്ടോടെ അവസാനിക്കും. വിക്രം ലാന്‍ഡറുമായി ബന്ധം പുനസ്ഥാപിക്കാനുള്ള ശ്രമം ഇതോടെ അവസാനിപ്പിക്കേണ്ടി വരും. സോളാര്‍ പാനലുകളിലെ വൈദ്യുതി ഉപയോഗിച്ച് പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്ന വിക്രം ലാന്‍ഡറില്‍ ഏതെങ്കിലും സംവിധാനം പ്രവര്‍ത്തിച്ചിരുന്നെങ്കില്‍ ചന്ദ്രനില്‍ രാത്രിയായി ഇരുള്‍ പരക്കുന്നതോടെ അതും നിശ്ചലമാകും. ധ്രുവപ്രദേശമായതിനാല്‍ സൂര്യപ്രകാശം ഇവിടെ നിന്ന് നേരത്തേ പിന്‍വലിയും. സ്വയം ഭ്രമണം ചെയ്യുന്ന ചന്ദ്രനില്‍ വിക്രം ലാന്‍ഡര്‍ ഇറങ്ങിയ ഭാഗം വീണ്ടും സൂര്യനെ നേരെ എത്താന്‍ 13 ദിവസങ്ങളെടുക്കും. ഈ സമയത്ത് ഈ ഭാഗത്തെ താപനില മൈനസ് 183 ഡിഗ്രിവരെയെത്തും ഇതോടെ വിക്രം ലാന്‍ഡര്‍ നശിക്കാനുള്ള സാധ്യതയാണ് ഏറെയും. അതേസമയം ദക്ഷിണധ്രുവത്തിന് മുകളിലൂടെ ഭ്രമണം ചെയ്ത നാസയുടെ ലൂണാര്‍ റിക്കോണിസന്‍സ് ഓര്‍ബിറ്റര്‍ വിക്രം ലാന്‍ഡര്‍ ഉണ്ടെന്ന് കരുതുന്ന പ്രദേശത്തിന്റെ ചിത്രങ്ങള്‍ പകര്‍ത്തിയിട്ടുണ്ട്. പക്ഷേ ക്യാമറയുടെ പരിധിയില്‍ വിക്രം ലാന്‍ഡര്‍ പെട്ടില്ലെന്നാണ് വിവരം.

ചന്ദ്രയാന്‍ 2 ദൗത്യത്തിലെ ഓര്‍ബിറ്റര്‍ പരീക്ഷണപ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ തുടങ്ങി. വിവിധ പരീക്ഷണങ്ങള്‍ക്കും നിരീക്ഷണങ്ങള്‍ക്കുമായി 8 ഉപകരണങ്ങളാണ് ഓര്‍ബിറ്ററിലുള്ളത്. ഇവ പൂര്‍ണ തൃപ്തികരമായി പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്നും നിശ്ചയിച്ച രീതിയില്‍ തന്നെ പരീക്ഷണങ്ങള്‍ നടത്താന്‍ കഴിയുമെന്നും ഐഎസ്ആര്‍ ഒ അറിയിച്ചു. അതേസമയം ചന്ദ്രന്റെ ദക്ഷിണധ്രുവത്തില്‍ സോഫ്റ്റ് ലാന്‍ഡ് ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമത്തിനിടെ ഇടിച്ചിറങ്ങിയ വിക്രം ലാന്‍ഡറുമായി ബന്ധം നഷ്ടമായതിന്റെ കാരണം വിദഗ്ധര്‍ പഠിച്ചുവരികയാണ്.

‘ലാന്‍ഡ് ചെയ്യാന്‍ ഉദ്ദേശിച്ച സ്ഥലത്തിന് വളരെ അടുത്ത് തന്നെയാണ് വിക്രം വീണത്. ഓര്‍ബിറ്റര്‍ ക്യാമറ പകര്‍ത്തിയ ഫോട്ടോകളില്‍ ഇത് വ്യക്തമാണ്. ലാന്‍ഡര്‍ തകര്‍ന്നിട്ടില്ല. കഷണങ്ങളുമായിട്ടില്ല. ചരിഞ്ഞാണ് വീണിരിക്കുന്നത്’ ഐഎസ്ആര്‍ഒ ഉന്നതോദ്യോഗസ്ഥന്‍ വാര്‍ത്ത ഏജന്‍സി പിറ്റിഐയോട് വെളിപ്പെടുത്തി

ഒരു ചാന്ദ്രദിവസം ആണ് വിക്രം ലാന്‍ഡറിനും പ്രഗ്യാന്‍ റോവറിനും ആയുസ്സ്. അത് ഭൂമിയിലെ 14 ദിവസങ്ങള്‍ വരും. എല്ലാക്കാര്യങ്ങളും ശരിയായാല്‍ മാത്രമേ ആശയവിനിമയം പുനസ്ഥാപിക്കാന്‍ കഴിയൂ. നിലവില്‍ ഈ സാധ്യത വളരെ ദുര്‍ബലമാണ്. കമ്മ്യൂണിക്കേഷന്‍ സാധ്യമാകാന്‍ ഒരു സോഫ്റ്റ് ലാന്‍ഡിങ് കൊണ്ട് മാത്രമേ കഴിയൂ. ഇപ്പോഴും നേരിയ പ്രതീക്ഷ മാത്രമേ ബാക്കിയുള്ളൂ.

ഞായറാഴ്!ച്ച ഉച്ചയോടെയാണ് വിക്രം ലാന്‍ഡര്‍ കണ്ടെത്തിയതായി ഐഎസ്ആര്‍ഒ ചെയര്‍മാന്‍ കെ ശിവന്‍ സ്ഥിരീകരിച്ചത്. തെര്‍മല്‍ ഇമേജിലൂടെയാണ് വിക്രം ലാന്‍ഡര്‍ വീണ സ്ഥലം കണ്ടെത്തിയത്.

അതേസമയം ഓര്‍ബിറ്ററില്‍നിന്ന് റോവറിലേക്കു സന്ദേശങ്ങള്‍ കൈമറുന്നതിനുള്ള ശ്രമങ്ങള്‍ ഐ.എസ്.ആര്‍.ഒ തുടരുന്നുണ്ട്. നാസ ഓര്‍ബിറ്ററിന്റെ സഹായവും തേടുന്നുണ്ട്. ദക്ഷിണ ധ്രുവത്തിലെ ഏറ്റവും സങ്കീര്‍ണവും അപകടം നിറഞ്ഞതുമായ സോഫ്റ്റ് ലാന്‍ഡിങിനു വേണ്ടിയുള്ള ശ്രമത്തിനിടെയാണ്, ചാന്ദ്രോപരിതലത്തിലൂടെ സഞ്ചരിച്ച് വിവരങ്ങള്‍ ശേഖരിക്കുന്നതിനുള്ള ഉപകരണമായ റോവര്‍ അടങ്ങിയ ലാന്‍ഡറിന് ഭൂമിയിലെ കേന്ദ്രവുമായുള്ള ബന്ധം നഷ്ടമായത്. ലാന്‍ഡിങിന് മിനുട്ടുകള്‍ ബാക്കിനില്‍ക്കെ, 2.1 കിലോമീറ്റര്‍ മാത്രം മുകളില്‍ വച്ച് പേടകം തെന്നിമാറി ചാന്ദ്രോപരിതലത്തില്‍ ഇടിച്ചിറങ്ങുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് നിഗമനം. ഇടിച്ചിറങ്ങിയതു കൊണ്ടുതന്നെ പേടകത്തിനും ഉള്ളിലെ റോവറില്‍ ഘടിപ്പിച്ചിട്ടുള്ള ക്യാമറകളും സെന്‍സറുകളും അടക്കമുള്ള ഉപകരണങ്ങള്‍ക്ക് കേടുപാടുകള്‍ സംഭവിക്കാനുള്ള സാധ്യത ഏറെയാണ്. എന്നാല്‍ ഇക്കാര്യത്തില്‍ ഇതുവരെ വ്യക്തത ലഭിച്ചിട്ടില്ല. 14 ദിവസമാണ് റോവറിന്റെ ആയുസ്സ്. അത്രയും ദിവസം വരെ പേടകവുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നതിന് ശ്രമങ്ങള്‍ തുടരുമെന്ന് ഐ.എസ്.ആര്‍.ഒ ചെയര്‍മാന്‍ ഇന്നലേയും ആവര്‍ത്തിച്ചെങ്കിലും ഇതിനുള്ള സാധ്യത വിദൂരമാണെന്നാണ് ഈ രംഗത്തെ വിദഗ്ധര്‍ പറയുന്നത്.

രണ്ടാം ചാന്ദ്രദൗത്യം ലക്ഷ്യത്തിലെത്തുന്നതിന് തൊട്ടു മുമ്പ് തെന്നിമാറി കാണാതായ റോവര്‍ അടങ്ങിയ ലാന്‍ഡര്‍ ചാന്ദ്രോപരിതലത്തില്‍ കണ്ടെത്തിയത് ദൗത്യത്തിന്റെ ഭാഗമായ ഓര്‍ബിറ്റര്‍ പകര്‍ത്തിയ ചിത്രങ്ങളിലാണ്. ചാന്ദ്രയാന്‍ രണ്ട് ഓര്‍ബിറ്ററിലെ ഒപ്റ്റിക്കല്‍ ഹൈ റസല്യൂഷന്‍ ക്യാമറ(ഒ.എച്ച്.ആര്‍.സി) പകര്‍ത്തിയ ചാന്ദ്രോപരിതലത്തിന്റെ ദൃശ്യങ്ങളിലാണ് ലാന്‍ഡര്‍ പതിഞ്ഞത്. ഈ ചിത്രങ്ങള്‍ ബംഗളൂരുവിലെ ഐ.എസ്.ആര്‍.ഒ കേന്ദ്രത്തില്‍ ലഭിച്ചതായി ചെയര്‍മാന്‍ ഡോ. കെ ശിവന്‍ സ്ഥിരീകരിച്ചു. ലാന്‍ഡറിന് കേടുപാടുകള്‍ സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ടോ എന്നതുള്‍പ്പെടെയുള്ള വിവരങ്ങള്‍ അറിവായിട്ടില്ലെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

സോഫ്റ്റ്‌ലാന്റിങ് നിശ്ചയിച്ചിരുന്ന സ്ഥലത്തിന് 500 മീറ്റര്‍ അകലെയാണ് ലാന്‍ഡര്‍ കിടക്കുന്നതെന്നാണ് വിവരം. തലകീഴായാണ് പേടകം ചാന്ദ്രോപരിതലത്തില്‍ പതിച്ചതെന്നാണ് സൂചന. ഇതാണ് ലാന്‍ഡറുമായുള്ള ഓര്‍ബിറ്ററിന്റെ കമ്മ്യൂണിക്കേഷന്‍ തകരാറിന് കാരണമെന്നാണ് നിഗമനം. ചാന്ദ്രപ്രതലത്തില്‍ ഒരുവശത്തേക്ക് ചരിഞ്ഞുകിടക്കുന്ന നിലയിലാണ് ലാന്‍ഡര്‍ ഉള്ളത്. പേടകം ചാന്ദ്രോപരിതലത്തില്‍ ഇടിച്ചിറങ്ങിയതാവാമെന്നു തന്നെയാണ് നിഗമനം.

ഓര്‍ബിറ്ററില്‍ ചാന്ദ്രോപരിതലത്തിന്റെ അതിസൂക്ഷ്മ ദൃശ്യങ്ങള്‍ പകര്‍ത്താന്‍ ശേഷിയുള്ള ക്യാമറകള്‍ ഉണ്ട്. എന്നാല്‍ സൂര്യപ്രകാശമെത്താത്ത കനത്ത ഇരുള്‍മൂടിയ ദക്ഷിണ ധ്രുവത്തിലാണ് ലാന്‍ഡര്‍ ഉള്ളത് എന്നതിനാല്‍ ഓര്‍ബിറ്റര്‍ പകര്‍ത്തുന്ന ക്യാമറാ ചിത്രങ്ങള്‍ക്ക് വ്യക്തത കുറവായിരിക്കും. അതിനാല്‍ തെര്‍മല്‍ ഇമേജുകളെയാണ് ആശ്രയിക്കുന്നത്. ഓര്‍ബിറ്ററില്‍നിന്നുള്ള ഇന്‍ഫ്രാറെഡ് തരംഗങ്ങള്‍ ചാന്ദ്രോപരിതലത്തിലുള്ള ലാന്‍ഡറില്‍ തട്ടി പ്രതിഫലിക്കുന്നത് സെന്‍സറുകള്‍ ഉപയോഗിച്ച് വിശകലനം ചെയ്താണ് തെര്‍മല്‍ ഇമേജുകള്‍ തയ്യാറാക്കുന്നത്. ഇതിന് കൂടുതല്‍ സമയം എടുക്കും. എങ്കില്‍ മാത്രമേ ലാന്‍ഡറിന്റെ നിലവിലെ സ്ഥിതി, ഇടിച്ചിറങ്ങുക തന്നെ ആയിരുന്നോ, ഉപകരണങ്ങള്‍ക്ക് എത്രത്തോളം കേടുപാടുകള്‍ സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ട് തുടങ്ങിയ വിവരങ്ങള്‍ അറിയാനാവുക.

Indian Space Research Organisation (ISRO) Chief, K Sivan to ANI:We've found the location of #VikramLander on lunar surface&orbiter has clicked a thermal image of Lander. But there is no communication yet. We are trying to have contact. It will be communicated soon. #Chandrayaan2 pic.twitter.com/1MbIL0VQCo

— ANI (@ANI) September 8, 2019

ന്യൂഡല്‍ഹി: പ്രമുഖ ശാസ്ത്രജ്ഞനും ചന്ദ്രയാന്‍ രണ്ട് ദൗത്യത്തിന്റെ ഉപദേശകനുമായ ഡോ.ജിതേന്ദ്രനാഥ് ഗോസ്വാമി ദേശീയ പൗരത്വ പട്ടികയില്‍ നിന്ന് പുറത്ത്. ആഗസ്റ്റ് 31ന് പുറത്തിറക്കിയ അവസാന ഘട്ട പൗരത്വ പട്ടികയില്‍ നിന്നാണ് ഇദ്ദേഹം പുറത്തായത്. അസമില്‍ നിന്നുള്ള ശാസ്ത്രജ്ഞനായ ജിതേന്ദ്രനാഥ് ഇപ്പോള്‍ അഹമ്മദാബാദിലാണ് താമസിക്കുന്നത്. പക്ഷേ കുടുംബം അസമിലാണ് ഉള്ളതെന്ന് അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി.

‘കഴിഞ്ഞ 20 വര്‍ഷമായി ഞങ്ങള്‍ അഹമ്മദാബാദിലാണ് താമസിക്കുന്നത്. പൗരത്വ പട്ടികയില്‍ നിന്നും പുറത്തായിട്ടുണ്ടാകാം. പക്ഷേ ഞങ്ങളുടെ കുടുംബം അസമിലാണ് ഉള്ളത്. ജോര്‍ഹട്ടില്‍ ഞങ്ങള്‍ക്ക് ഭൂമിയുമുണ്ട്. ഇപ്പോള്‍ താമസിക്കുന്ന അഹമ്മദാബാദിലാണ് ഞങ്ങള്‍ക്ക് വോട്ടവകാശമുള്ളത്.

ഭാവിയില്‍ ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഏതെങ്കിലും രീതിയിലുള്ള പ്രശ്‌നങ്ങള്‍ ഉണ്ടായാല്‍ ലാന്റ് ഡോക്യുമെന്റ്‌സ് കാണിച്ച് അത് പരിഹരിക്കാമെന്നാണ് കരുതുന്നതെന്ന് ജിതേന്ദ്രനാഥ് ഗോസ്വാമി പ്രതികരിച്ചു.

അസം നിയമസഭാ സ്പീക്കര്‍ ഹിതേന്ദ്രനാഥ് ഗോസ്വാമി ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരാണ്. പൗരത്വ പട്ടികയില്‍ നിന്നും പുറത്തായതിനെക്കുറിച്ച് സഹോദരനോട് സംസാരിച്ച് ഇനിയെന്താണ് ചെയ്യേണ്ടതെന്ന് അന്വേഷിക്കുമെന്നും എന്നാല്‍ അസ്സമിലേക്ക് തിരിച്ചുപോകാന്‍ ഉദ്ദേശിക്കുന്നില്ലെന്നും അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേര്‍ത്തു.

ചന്ദ്രയാന്‍ രണ്ടിന്റെ നിയന്ത്രണം ഏകോപിപ്പിക്കുന്ന ബംഗളൂരുവിലെ പീനിയ ഐ.എസ്.ആര്‍.ഒ ടെലിമെട്രി, ട്രാക്കിംഗ് ആന്‍ഡ് കമാന്‍ഡ് നെറ്റ്‌വര്‍ക്ക് കേന്ദ്രത്തിലെ(ഇസ്ട്രാക്) മിഷന്‍ കോംപ്ലക്‌സിന് ലാന്‍ഡറുമായുള്ള ബന്ധം നഷ്ടമായതായി ഐ.എസ്.ആര്‍.ഒ ചെയര്‍മാന്‍ ഡോ.കെ.ശിവന്‍ അറിയിച്ചു.

നാലു ലക്ഷം കിലോമീറ്റര്‍ അകലെ നിന്നുള്ള ചന്ദ്രയാന്‍ 2 ദൗത്യത്തിലെ സന്ദേശങ്ങള്‍ സെക്കന്‍ഡുകള്‍ക്കുള്ളിലാണ് ഇസ്‌റോയുടെ ഈ കേന്ദ്രം വിലയിരുത്തി തുടര്‍നിര്‍ദ്ദേശങ്ങള്‍ നല്‍കിവന്നത്. ഇതിനിടെയാണ് ലാന്‍ഡറുമായുള്ള ബന്ധം നഷ്ടമായത്. ഇന്നലെ പുലര്‍ച്ചെ 1.55നാണ് ചന്ദ്രന്റെ ദക്ഷിണധ്രുവം ലക്ഷ്യമാക്കി പ്രജ്ഞാന്‍ എന്ന റോവറിനെയും വഹിച്ചുകൊണ്ട് ലാന്‍ഡര്‍ അവസാന ലാപ്പിലെ യാത്ര തുടങ്ങിയത്. അതീവ സങ്കീര്‍ണമായ സാങ്കേതിക പ്രക്രിയകളുടെ കാല്‍മണിക്കൂറാണ് ലാന്‍ഡറിന് കടന്നു പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. ഈ ഘട്ടത്തിലാണ് ദൗത്യം പരാജയപ്പെട്ടത്.

ഇന്ന് രാവിലെ 9:02 യോടെയാണ് ചന്ദ്രയാന്‍ രണ്ട് ചന്ദ്രന്റെ ഭ്രമണപഥത്തില്‍ എത്തിയത്. ചന്ദ്രനിൽ നിന്ന് 118 കിലോമീറ്റർ അടുത്ത ദൂരവും 18078 കിലോമീറ്റർ എറ്റവും കൂടിയ ദൂരവുമായ ഭ്രമണപഥത്തിലായിരിക്കും ചന്ദ്രയാൻ രണ്ട് ഇന്ന് പ്രവേശിക്കുക. ഇതിന് ശേഷം 5 ഘട്ടങ്ങളിലായി ഭ്രമണപഥത്തിൽ മാറ്റം വരുത്തി ചന്ദ്രനുമായുള്ള അകലം കുറയ്ക്കും. ചന്ദ്രനില്‍ നിന്ന് 100 കിലോമീറ്റര്‍ അകലെയുള്ള ഭ്രമണപഥത്തിലേക്കെത്തിക്കും. സെപ്റ്റംബര്‍ ഒന്നാം തീയതിയോടെയായിരിക്കും ഈ പ്രക്രിയ പൂര്‍ത്തിയാകുക.

സെപ്റ്റംബര്‍ രണ്ടിന് ചന്ദ്രയാനിലെ വിക്രം ലാന്‍ഡറും ചന്ദ്രയാന്‍ രണ്ട് ഓര്‍ബിറ്ററും വേര്‍പെടും. ഓര്‍ബിറ്റര്‍ ഈ ഭ്രമണപഥത്തില്‍ ഒരു വര്‍ഷം തുടര്‍ന്ന് ചന്ദ്രനെ നിരീക്ഷിക്കും. സെപ്റ്റംബർ ഏഴിന് പുലർച്ചെ 1:30നും 2.30നും ഇടയിലായിരിക്കും ചന്ദ്രയാൻ രണ്ട് ചരിത്രപരമായ സോഫ്റ്റ് ലാൻഡിംഗ്. ജൂലൈ 22നാണ് ചന്ദ്രയാന്‍ രണ്ട് വിക്ഷേപിക്കപ്പെട്ടത്.

ഓഗസ്റ്റ് 20ന് ചന്ദ്രയാന്‍2 ചന്ദ്രന്റെ ഭ്രമണപഥത്തിലെത്തും. ‘ട്രാന്‍സ് ലൂണാര്‍ ഇന്‍ജക്ഷന്‍’ എന്ന കൃത്യം വിജയിക്കുന്നതോടെ ഭൂമിയെ ചുറ്റിയുള്ള പേടകത്തിന്റെ 23 ദിവസത്തെ യാത്ര അവസാനിക്കും. ഇതോടെ ദൗത്യപേടകം ചന്ദ്രന്റെ സ്വാധീനവലയത്തിലാവും.
‘സോഫ്റ്റ് ലാന്‍ഡിങ്’ സാങ്കേതികവിദ്യയിലൂടെ ചന്ദ്രന്റെ ഉപരിതലത്തിലിറങ്ങുന്ന ‘ലാന്‍ഡറി’ല്‍നിന്നു ‘റോവര്‍’ പുറത്തിറങ്ങി ഉപരിതലത്തില്‍ സഞ്ചരിച്ച് ഗവേഷണം നടത്തും.
എല്ലാ ഘടകങ്ങളും നല്ലനിലയിലാണ് പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നതെന്നും ശരിയായ ദിശയിലാണ് പേടകം നീങ്ങുന്നതെന്നും ഐ.എസ്.ആര്‍.ഒ.വ്യക്തമാക്കി.