രണ്ടാഴ്ച മുമ്പ് മുംബൈയിലെ ആശുപത്രിയില്‍ ചികിത്സയില്‍ കഴിഞ്ഞ വേളയില്‍ ധര്‍മേന്ദ്ര മരിച്ചുവെന്ന അഭ്യൂഹം പ്രചരിച്ചിരുന്നു. എന്നാല്‍ മരണവാര്‍ത്ത തെറ്റാണെന്ന് കുടുംബം സ്ഥിരീകരിച്ചതോടെ മാധ്യമങ്ങള്‍ ഖേദം പ്രകടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ശ്വാസസംബന്ധമായ ബുദ്ധിമുട്ടുകളെ തുടര്‍ന്ന് ഒക്ടോബര്‍ 31നാണ് ധര്‍മേന്ദ്രയെ മുംബൈയിലെ ബ്രീച്ച് കാന്‍ഡി ആശുപത്രിയില്‍ പ്രവേശിപ്പിച്ചിരുന്നത്. പിന്നീട് ആശുപത്രി വിടുകയും ചെയ്തു.

ലുധിയാനയില്‍ ജനിച്ച ധര്‍മേന്ദ്ര 1960ല്‍ ‘ദില്‍ ഭീ തേരാ ഹം ഭീ തേരെ’ എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് തന്റെ കരിയര്‍ ആരംഭിച്ചത്. 2012ല്‍ ഭാരത സര്‍ക്കാരിന്റെ മൂന്നാമത്തെ പരമോന്നത സിവിലിയന്‍ ബഹുമതിയായ പത്മഭൂഷണ്‍ നല്‍കി അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചു. ആറ് പതിറ്റാണ്ട് നീണ്ട കരിയറില്‍ യാദോന്‍ കി ബാരാത്ത്, മേരാ ഗാവ് മേരാ ദേശ്, നൗക്കര്‍ ബീവി കാ, ഫൂല്‍ ഔര്‍ പത്ഥര്‍, ബേതാബ്, ഘായല്‍ തുടങ്ങിയ അവാര്‍ഡ് നേടിയ നിരവധി ചിത്രങ്ങളില്‍ അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു. പഞ്ചാബിലെ ലുധിയാനയില്‍ ജനിച്ച ധര്‍മേന്ദ്ര കേവല്‍ കൃഷന്‍ ഡിയോള്‍ പിന്നീട് സിനിമയിലെ മിന്നും താരമാകുകയായിരുന്നു.

1960കളില്‍ ലളിതവും റൊമാന്റിക്കുമായ കഥാപാത്രങ്ങളിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം സിനിമാ ജീവിതം ആരംഭിച്ചത്. 1970കളില്‍ അദ്ദേഹം ആക്ഷന്‍ സിനിമകളിലേക്ക് തിരിയുകയും ബോളിവുഡിലെ ഏറ്റവും വലിയ ആക്ഷന്‍ താരങ്ങളില്‍ ഒരാളായി മാറുകയും ചെയ്തു. ആക്ഷന്‍ രംഗങ്ങളിലും കോമഡി, റൊമാന്‍സ്, നാടകം എന്നിങ്ങനെയുള്ള എല്ലാത്തരം റോളുകളിലും അദ്ദേഹം ഒരുപോലെ തിളങ്ങി. ഷോലെ എന്ന എക്കാലത്തെയും വലിയ ഹിറ്റ് ചിത്രത്തിലെ വീരു എന്ന കഥാപാത്രം അദ്ദേഹത്തിന്റെ കരിയറിലെ ഒരു നാഴികക്കല്ലാണ്. നൂറിലധികം സിനിമകളില്‍ അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.

‘മാധ്യമങ്ങള്‍ തെറ്റായ വാര്‍ത്തകള്‍ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് തോന്നുന്നു. എന്റെ അച്ഛന്‍ സുഖം പ്രാപിച്ചു വരുന്നു. ഞങ്ങളുടെ കുടുംബത്തിന്റെ സ്വകാര്യത നല്‍കാന്‍ ഞങ്ങള്‍ എല്ലാവരോടും അഭ്യര്‍ത്ഥിക്കുന്നു. പപ്പയുടെ വേഗത്തില്‍ സുഖം പ്രാപിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രാര്‍ത്ഥനകള്‍ക്ക് നന്ദി,’ ഇഷ ഇന്‍സ്റ്റാഗ്രാമില്‍ കുറിച്ചു.

ധര്‍മേന്ദ്രയുടെ മരണവാര്‍ത്തകള്‍ കുടുംബം നിഷേധിച്ചപ്പോഴും പ്രതിരോധമന്ത്രി രാജ്നാഥ് സിംഗ്, ഉത്തര്‍പ്രദേശ് മുഖ്യമന്ത്രി യോഗി ആദിത്യനാഥ്, ഗാനരചയിതാവ് ജാവേദ് അക്തര്‍ എന്നിവരുള്‍പ്പെടെ നിരവധി പ്രമുഖര്‍ എക്സില്‍ ആദരാഞ്ജലികള്‍ അര്‍പ്പിച്ചതിന് പിന്നാലെയാണ് അവരുടെ പ്രസ്താവനകള്‍.

ദക്ഷിണ മുംബൈയിലെ ബ്രീച്ച് കാന്‍ഡി ഹോസ്പിറ്റലിലും പുറത്തും ദിവസങ്ങളായി ധര്‍മേന്ദ്രയുണ്ട്.

തിങ്കളാഴ്ച രാത്രി മാലിനി, ശാന്തരായിരിക്കാനും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സുഖം പ്രാപിക്കാന്‍ പ്രാര്‍ത്ഥിക്കാനും ജനങ്ങളോട് അഭ്യര്‍ത്ഥിച്ചിരുന്നു.

‘നിരീക്ഷണത്തിനായി ആശുപത്രിയില്‍ കഴിയുന്ന ധരം ജിയെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കയ്ക്ക് എല്ലാവര്‍ക്കും ഞാന്‍ നന്ദി പറയുന്നു. അദ്ദേഹം തുടര്‍ച്ചയായി നിരീക്ഷണത്തിലാണ്, ഞങ്ങള്‍ എല്ലാവരും അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പമുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ക്ഷേമത്തിനും വേഗത്തില്‍ സുഖം പ്രാപിക്കുന്നതിനും വേണ്ടി പ്രാര്‍ത്ഥിക്കണമെന്ന് ഞാന്‍ നിങ്ങളോട് അഭ്യര്‍ത്ഥിക്കുന്നു,’ അവര്‍ എക്സില്‍ പോസ്റ്റ് ചെയ്തു.

ഭാര്യ ഹേമമാലിനി, മക്കളായ സണ്ണി, ബോബി ഡിയോള്‍ എന്നിവരുള്‍പ്പെടെ നിരവധി താരങ്ങള്‍ അദ്ദേഹത്തെ ആശുപത്രിയില്‍ സന്ദര്‍ശിച്ചിരുന്നു. അദ്ദേഹം വെന്റിലേറ്ററിന്റെ പിന്തുണയിലാണെന്ന റിപ്പോര്‍ട്ടുകള്‍ ഓണ്‍ലൈനില്‍ പ്രചരിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും പിന്നീട് കുടുംബവുമായി അടുപ്പമുള്ളവര്‍ തള്ളിക്കളഞ്ഞു. ഷാരൂഖ് ഖാന്‍ തന്റെ മകന്‍ ആര്യന്‍ ഖാനൊപ്പം തിങ്കളാഴ്ച മുംബൈയിലെ ബ്രീച്ച് കാന്‍ഡി ആശുപത്രിയില്‍ മുതിര്‍ന്ന നടന്‍ ധര്‍മേന്ദ്രയെ സന്ദര്‍ശിച്ചു. ധര്‍മേന്ദ്രയെ ആശുപത്രിയില്‍ പ്രവേശിപ്പിച്ച വിവരം അറിഞ്ഞതിന് പിന്നാലെ സല്‍മാന്‍ ഖാനും അദ്ദേഹത്തെ സന്ദര്‍ശിച്ചിരുന്നു.

ബോളിവുഡിലെ ‘ഹി – മാന്‍’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ധര്‍മ്മേന്ദ്രയുടെ കരിയര്‍ ആറ് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ടുനിന്നു, കൂടാതെ ഇന്ത്യന്‍ സിനിമയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച സിനിമകളും ഉള്‍പ്പെടുന്നു. ഷോലെ, ചുപ്കെ ചുപ്കെ, സീത ഔര്‍ ഗീത, ഫൂല്‍ ഔര്‍ പത്തര്‍, ദ ബേണിംഗ് ട്രെയിന്‍ എന്നിവയിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രകടനം സിനിമാപ്രേമികളുടെ തലമുറകളില്‍ മായാത്ത മുദ്ര പതിപ്പിച്ചു. പരുക്കന്‍ രൂപവും ശക്തമായ സ്‌ക്രീന്‍ പ്രസന്‍സും അനായാസമായ ചാരുതയും കൊണ്ട്, ധര്‍മ്മേന്ദ്ര 1970-കളിലും 1980-കളിലും ഒരു വീട്ടുപേരായി മാറി. അക്കാലത്തെ ഏറ്റവും വൈവിധ്യമാര്‍ന്നതും പ്രശംസിക്കപ്പെട്ടതുമായ നടന്മാരില്‍ ഒരാളായി ഭരിച്ചു.

പഞ്ചാബില്‍ ജനിച്ച ധര്‍മ്മേന്ദ്രയുടെ ജീവിതത്തിന്റെ തുടക്കത്തില്‍ തന്നെ സിനിമകളോടുള്ള ആകര്‍ഷണം ആരംഭിച്ചു. ഫിലിംഫെയര്‍ ന്യൂ ടാലന്റ് മത്സരത്തില്‍ വിജയിച്ചതാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വഴിത്തിരിവ്. അത് അദ്ദേഹത്തെ അഭിനയം പിന്തുടരാന്‍ മുംബൈയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു. 1960-ല്‍ അര്‍ജുന്‍ ഹിംഗോറാണിയുടെ ദില്‍ ഭി തേരാ ഹം ഭീ തേരേ എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അരങ്ങേറ്റം. ആദ്യ വര്‍ഷങ്ങളില്‍ ചെറിയ വേഷങ്ങള്‍ ചെയ്തിരുന്നെങ്കിലും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഴിവുകള്‍ പെട്ടെന്നുതന്നെ തിരിച്ചറിയപ്പെട്ടു, മീനാ കുമാരിയ്ക്കൊപ്പം ഫൂല്‍ ഔര്‍ പത്തര്‍ എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കരിയറിന് വലിയ വഴിത്തിരിവുണ്ടായി.

തന്റെ പ്രസിദ്ധമായ കരിയറില്‍ ഉടനീളം ധര്‍മ്മേന്ദ്ര ശ്രദ്ധേയമായ വൈദഗ്ധ്യം പ്രകടിപ്പിച്ചു. സത്യകത്തില്‍, ആഴത്തിലുള്ള ധാര്‍മ്മിക ബോധ്യമുള്ള ഒരു മനുഷ്യനെ അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ചു, അതേസമയം ഒരു അഭിനേതാവെന്ന നിലയില്‍ അനുപമ തന്റെ സംവേദനക്ഷമത വെളിപ്പെടുത്തി. ഹൃഷികേശ് മുഖര്‍ജിയുടെ ചുപ്കെ ചുപ്കെയില്‍ അദ്ദേഹം തന്റെ ഹാസ്യ വൈഭവം തെളിയിക്കുകയും മേരാ ഗാവ് മേരാ ദേശ്, ജുഗ്‌നു തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളില്‍ ആക്ഷന്‍ വൈദഗ്ദ്ധ്യം പ്രകടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ഷോലെയിലെ വീരുവിനെ അവതരിപ്പിച്ചത് ഇന്ത്യന്‍ ചലച്ചിത്ര ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട കഥാപാത്രങ്ങളില്‍ ഒന്നാണ്.

പിന്നീടുള്ള വര്‍ഷങ്ങളിലും ധര്‍മേന്ദ്ര സിനിമയില്‍ സജീവമായിരുന്നു. ഒരു യഥാര്‍ത്ഥ കുടുംബത്തിന്റെ ആത്മബന്ധം സ്‌ക്രീനില്‍ മനോഹരമായി പകര്‍ത്തിയ അപ്നെ (2007) എന്ന സിനിമയില്‍ അദ്ദേഹം തന്റെ മക്കള്‍ക്കൊപ്പം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അടുത്തിടെ, അദ്ദേഹം സിനിമകളില്‍ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത് തുടര്‍ന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യം ക്ഷയിക്കാന്‍ തുടങ്ങുന്നതിനുമുമ്പ് അപ്നെ 2, ഒരു റൊമാന്റിക് ഡ്രാമ തുടങ്ങിയ പ്രോജക്റ്റുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നുവെന്ന് റിപ്പോര്‍ട്ടുണ്ട്.

താരത്തിന് ശ്വാസതടസ്സം ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ധര്‍മ്മേന്ദ്രയുടെ വിടവാങ്ങല്‍ ഹിന്ദി സിനിമയുടെ ഒരു യുഗത്തിന്റെ അന്ത്യം കുറിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലാതീതമായ സിനിമകള്‍ ടെലിവിഷനിലും സ്ട്രീമിംഗ് പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളിലും തുടര്‍ന്നും പ്ലേ ചെയ്യുന്നു, ഇത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിലനില്‍ക്കുന്ന ജനപ്രീതിയുടെ തെളിവാണ്. ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആരാധകര്‍ക്ക്, അവന്‍ എന്നെന്നേക്കുമായി ആകര്‍ഷണീയത, ശക്തി, വൈകാരിക ആഴം എന്നിവയുടെ പ്രതീകമായി നിലനില്‍ക്കും – ഒരു യഥാര്‍ത്ഥ ഇതിഹാസം, സ്‌ക്രീനില്‍ അദ്ദേഹം ജീവന്‍ നല്‍കിയ കഥകളിലൂടെ അവന്റെ പാരമ്പര്യം നിലനില്‍ക്കും.