ഇന്ത്യ അമേരിക്കയുമായി കൂടുതൽ അടുക്കുന്നു എന്ന വാർത്തകൾക്കിടയാണ് ചൈനയുടെയും ന്യൂഡൽഹി ഉച്ചകോടി ബഹിഷ്കരണം. ഇന്ത്യ സ്വയം അഭിമാനിക്കുന്ന ഉച്ചകോടിയിൽ നിന്ന് ഇരു രാഷ്ട്രത്തലവന്മാരും വിട്ടുനിന്നത് വലിയ ചർച്ചാവിഷയമായിരുന്നു .മന്ത്രിമാരും ഉദ്യോഗസ്ഥരും പങ്കെടുത്തെങ്കിലും റഷ്യൻ പ്രസിഡണ്ട് പുട്ടിനും ചൈനീസ് പ്രസിഡണ്ട് ഷിപ്പിങ്ങും ഉച്ചകോടി ബഹിഷ്കരിക്കുകയായിരുന്നു .ഇന്നലെയും ഇന്നുമായി നടക്കുന്ന ഉച്ചകോടിയിൽ സംയുക്ത പ്രസ്താവന ഉണ്ടായെങ്കിലും ഇക്കാര്യത്തിൽ അമേരിക്കക്കാണ് മുൻതൂക്കം ലഭിച്ചത് .രാജ്യങ്ങളിൻ മേലുള്ള കടന്നുകയറ്റത്തെ അപലപിക്കുന്ന പ്രമേയമാണ് സംയുക്ത പ്രസ്താവനയിൽ ഉള്ളത്. ഇത് യുക്രൈന് മേലുള്ള റഷ്യയുടെ അധിനിവേശം ഉന്നംവെച്ചാണ് .ഇതുകൊണ്ട് തന്നെയാണ് പുട്ടിൻ നേരത്തെ തന്നെ ബഹിഷ്കരണം പ്രഖ്യാപിച്ചത്.

റഷ്യക്കെതിരെ യൂറോപ്പിലും അമേരിക്കയിലും മറ്റും കടുത്ത രോഷം ഉയർന്നതിനിടയാണ് ഉച്ചകോടി നടക്കുന്നത്. ഇത് പ്രസ്താവനയിൽ പ്രതിഫലിക്കും എന്ന് നേരത്തെ തന്നെ സൂചനയുണ്ടായിരുന്നു. ഒരുദിവസം മുമ്പ് ഡൽഹീലെത്തിയ അമേരിക്കൻ പ്രസിഡൻറ് ജോബൈഡൻ ഇന്ത്യയുമായി വിവിധ കരാറുകളിൽ ഏർപ്പെട്ടു കഴിഞ്ഞു .റഷ്യയുമായും ചൈനയുമായും ഇതിന് കഴിഞ്ഞിട്ടുമില്ല. ചൈനയാകട്ടെ അമേരിക്കയുടെയും യൂറോപ്പിന്റെയും പ്രധാനശത്രുവും . ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപ്രദേശങ്ങൾ കയ്യേറിയ ചൈനയ്ക്കെതിരെ വലിയ പ്രതിഷേധം നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട് .പാകിസ്ഥാൻ അടക്കമുള്ള രാഷ്ട്രങ്ങൾ ചൈനയെ അനുകൂലിക്കുകയാണ് .ഇന്ത്യയുടെ ബംഗ്ലാദേശ് ഒഴികെയുള്ള രാഷ്ട്രങ്ങളെല്ലാം ചൈനയുടെ നിയന്ത്രണത്തിന് കീഴിലായി കഴിഞ്ഞു. ഇന്ത്യ പൂർണമായും അമേരിക്കൻ ചേരിയിലേക്ക് മാറിയെന്നാണ് ഇപ്പോൾ വ്യക്തമാകുന്നത് . നാം റഷ്യയിൽ നിന്ന് ഇന്ധനം വാങ്ങി യൂറോപ്പിന് വിൽക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും റഷ്യക്ക് അത് ആവശ്യമാണ് .ഇന്ത്യയുടെ ഈ മധ്യസ്ഥത സാമ്പത്തികമായി മാത്രമാണ് റഷ്യയെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നത് .രാഷ്ട്രീയപരമായി ചൈനയുടെ പക്ഷത്താണ് റഷ്യയും ഉത്തരകൊറിയയും. അറേബ്യൻ രാജ്യങ്ങളും ഇന്ത്യയും യൂറോപ്പും അമേരിക്കയും ഒരുമിക്കുന്ന കാഴ്ചയാണ് ന്യൂഡൽഹി ജി 20 സമ്മാനിച്ചിരിക്കുന്നത്. കടൽ മാർഗ്ഗവും റെയിൽ മാർഗ്ഗവും ഇന്ത്യ – യൂറോപ്പ് സാമ്പത്തിക ഇടനാഴി സ്ഥാപിക്കാനുള്ള കരാറും ഇന്ത്യ യൂറോപ്യൻ ചേരിയിലേക്ക് മാറി എന്നതിന്റെ സൂചനയാണ്.

സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു ശേഷം ഇതാദ്യമായാണ് ഇന്ത്യ അതിൻ്റെ ചേരിചേരാനയം ഉപേക്ഷിക്കുന്നത്. പരസ്യമായി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും ചേരിചേരാ സംഘടന ഇനി നിലനിൽക്കുമോ എന്ന് ആശങ്ക ഉയരുകയാണ് .ഇന്ത്യക്ക് ഈ ഘട്ടത്തിൽ രാഷ്ട്രീയമായും തന്ത്രപരമായും മെച്ചം അമേരിക്കയും യൂറോപ്പുമായി ചേർന്നു നിൽക്കുകയാണ് എന്നതാണ് സത്യമെങ്കിലും വലിയൊരു നയതന്ത്ര മാറ്റത്തിനാണ് മോദി സർക്കാരിന് കീഴിൽ രാജ്യം സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നത് .ഇത് ചൈനയെയും റഷ്യയെയും എത്രകണ്ട് ചൊടിപ്പിക്കുമെന്ന് വരും നാളുകളിൽ കണ്ടറിയണം.

കനത്ത മഴയെ തുടര്‍ന്ന് സന്ദര്‍ശനം മാറ്റി വെക്കേണ്ടി വരുമോ എന്ന് സംശയിച്ചിരുന്നു. പിന്നീട് മഴ മാറിയതോടെ രാജ്ഘട്ടിലേക്ക് പോവുകയായിരുന്നു. ഒരു മിനിറ്റ് മൗനം ആചരിച്ചു. ലോക നേതാക്കളെ ഖാദി ഷോള്‍ അണിയിച്ചാണ് സ്വീകരിച്ചത്. അമേരിക്കന്‍ പ്രസിഡണ്ട് ജോബൈഡന്‍, ബ്രിട്ടീഷ് പ്രധാനമന്ത്രിയടക്കമുള്ളവര്‍ ഉണ്ടായിരുന്നു.

#WATCH | G 20 in India: Heads of state and government and Heads of international organizations pay homage to Mahatma Gandhi and lay a wreath at Delhi's Rajghat. pic.twitter.com/v4VhHsdxsD

— ANI (@ANI) September 10, 2023

പിന്നാലെ ഉച്ചകോടി നടപടികള്‍ക്ക് വേണ്ടി ഭാരത് മണ്ഡപത്തിലേക്ക് നീങ്ങി. ഒരു ഭാവി എന്ന ഉച്ചകോടിയുടെ ശേഷിക്കുന്ന സെക്ഷന്‍ ഇന്ന് നടക്കും.

അതേസമയം യുക്രെയ്ന്‍ യുദ്ധത്തിന് യുഎന്‍ ചാര്‍ട്ടര്‍ പ്രകാരം പരിഹാരമുണ്ടാകണമെന്ന് ജി20 സംയുക്ത പ്രഖ്യാപനം. റഷ്യയെ ശക്തമായി അപലപിക്കാതെയാണ് സംയുക്ത പ്രഖ്യാപനം. ഒരു രാജ്യത്തിലേക്കും കടന്നുകയറ്റം പാടില്ല. ആണവായുധം പ്രയോഗിക്കുമെന്ന ഭീഷണി അംഗീകരിക്കാനാകില്ല. ഭക്ഷ്യഊര്‍ജ സുരക്ഷയെ കരുതി സൈനിക നീക്കം പാടില്ല. കോവിഡിനു ശേഷമുള്ള മനുഷ്യദുരിതം കൂട്ടാന്‍ യുക്രെയ്ന്‍ യുദ്ധം ഇടയാക്കിയെന്നും സംയുക്ത പ്രഖ്യാപനത്തില്‍ പറയുന്നു.

‘യുഎന്‍ ചാര്‍ട്ടറിന് അനുസൃതമായി, എല്ലാ രാജ്യങ്ങളും ഏതെങ്കിലും രാജ്യത്തിന്റെ പ്രാദേശിക സമഗ്രതയ്ക്കും പരമാധികാരത്തിനും രാഷ്ട്രീയ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും എതിരായി പ്രദേശിക ഏറ്റെടുക്കല്‍ നടത്താനുള്ള ഭീഷണിയോ ബലപ്രയോഗമോ ഒഴിവാക്കണം. ആണവായുധങ്ങളുടെ ഉപയോഗമോ ഭീഷണിയോ അസ്വീകാര്യമാണ്’.രാജ്യാന്തര നിയമത്തിന്റെ തത്വങ്ങള്‍ ഉയര്‍ത്തിപ്പിടിക്കാന്‍ എല്ലാ രാജ്യങ്ങളോടും ആവശ്യപ്പെടുന്നു.

സംഘര്‍ഷങ്ങളില്‍ സമാധാനപരമായ പരിഹാരം, പ്രതിസന്ധികളെ അഭിസംബോധന ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമം, നയതന്ത്രം, ചര്‍ച്ച എന്നിവ പ്രധാനമാണ്. ആഗോള സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിലെ യുദ്ധത്തിന്റെ പ്രതികൂല ആഘാതം പരിഹരിക്കാനുള്ള ശ്രമത്തില്‍ ഒന്നിക്കുകയും യുക്രെയ്‌നില്‍ സമഗ്രവും നീതിപൂര്‍വവും ശാശ്വതവുമായ സമാധാനത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന പ്രസക്തവും ക്രിയാത്മകവുമായ നടപടികളെ സ്വാഗതവും ചെയ്യും. ഇന്നത്തെ യുഗം യുദ്ധത്തിന്റേതല്ലെന്നും സംയുക്ത പ്രഖ്യാപനത്തില്‍ പറയുന്നു. കോവിഡിനെത്തുടര്‍ന്നുണ്ടായ പ്രതിസന്ധികളില്‍നിന്ന് കരകയറാന്‍ ശ്രമിക്കുന്ന, വിശേഷിച്ച് വികസ്വര രാജ്യങ്ങളേയും കുറഞ്ഞ വികസിത രാജ്യങ്ങളേയും യുക്രെയ്ന്‍ യുദ്ധം മോശമായി ബാധിച്ചുവെന്ന് പ്രസ്താവനയിലുണ്ട്.

ആഗോള ഭക്ഷ്യ ഊര്‍ജ്ജ സുരക്ഷ, വിതരണ ശൃംഖല, മാക്രോ ഫിനാന്‍ഷ്യല്‍ സ്ഥിരത, പണപ്പെരുപ്പം, വളര്‍ച്ച എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് യുക്രെയ്‌നിലെ യുദ്ധം കഷ്ടപ്പാടുകളും പ്രത്യാഘാതങ്ങളും ഉണ്ടാക്കിയിരിക്കുന്നുവെന്നും പ്രഖ്യാപനത്തിലുണ്ട്. അതേ സമയം ഇന്ത്യ-മിഡില്‍ ഈസ്റ്റ്-യൂറോപ്പ് സാമ്പത്തിക ഇടനാഴി ജി20 ഉച്ചകോടിയില്‍ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇന്ത്യയില്‍ തുടങ്ങി യൂറോപ്പിലേക്ക് നീളുന്ന സാമ്പത്തിക ഇടനാഴി വഴി രാജ്യങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതിനാണ് പ്രഥമ പരിഗണന എന്ന് മോദി വ്യക്തമാക്കി. അമേരിക്കയുടെ പങ്കാളികളോടൊപ്പം സാമ്പത്തിക ഇടനാഴിയിലെ നിക്ഷേപത്തിന് സഹകരിച്ച് പ്രവര്‍ത്തിക്കുമെന്ന് ബൈഡന്‍ വ്യക്തമാക്കി. നിക്ഷേപത്തിന് പ്രതിജ്ഞാബദ്ധമെന്ന് ഫ്രാന്‍സും വിജയത്തിനായി പ്രവര്‍ത്തിക്കുമെന്ന് ജര്‍മ്മനിയും അറിയിച്ചു.

ജി 20 ഉച്ചകോടിക്ക് മുന്നോടിയായി രാജ്യത്തെ 50 ഓളം നഗരങ്ങളിലായി നടന്ന 200ഓളം ഷെര്‍പ്പകളുടെ സമ്മേളനത്തിന് ചെലവിട്ട തുകയും ഇതില്‍ ഉള്‍പ്പെടും. കേരളത്തിലെ കുമരകവും ഷെര്‍പ്പ (ഉദ്യോഗസ്ഥര്‍) സംഗമത്തിന് വേദിയായിരുന്നു. പ്രഗതി മൈതാനിയിലെ ഭാരത് മണ്ഡപം കണ്‍വന്‍ഷന്‍ സെന്റര്‍ ആണ് ഉച്ചകോടിയുടെ വേദി. കോടികള്‍ ചെലവിട്ടാണ് കണ്‍വന്‍ഷന്‍ സെന്റര്‍ സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഭാരത് മണ്ഡപം അലങ്കാര വെളിച്ചത്തില്‍ കുളിച്ചുനില്‍ക്കുമ്പോള്‍, അതേ രീതിയില്‍ തന്നെ ചര്‍ച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു ഇടമുണ്ട്. ഡല്‍ഹിയിലെ ചേരികളാണ് അവ. വിദേശ രാഷ്ട്ര തലവന്മാരുടെ കണ്ണില്‍ പെടാതിരിക്കാന്‍ കൂറ്റന്‍ മറകള്‍ സ്ഥാപിച്ചാണ് ചേരികളെ മറച്ചിരിക്കുന്നത്. പച്ച നിറത്തില്‍ തുണികൊണ്ട് നിര്‍മ്മിച്ച മറകളില്‍ ലോക നേതാക്കളെ സ്വാഗതം ചെയ്തുകൊണ്ട് പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ ചിത്രം പതിച്ച ഫ്‌ളക്‌സുകളും സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.

പ്രധാന വേദിയായ പ്രഗതി മൈതാനിക്കു സമീപമുള്ള ചേരി ഒറ്റ രാത്രി കൊണ്ട് ഒഴിപ്പിച്ചത് നേരത്തെ വലിയ വിവാദമായിരുന്നു. ശതകോടികള്‍ ചെലവിട്ട് നടത്തുന്ന മഹാസമ്മേളനങ്ങള്‍ക്കു വേണ്ടി കുടിയിറക്കപ്പെടുമ്പോള്‍, ഞങ്ങളെ പുനരധിവസിപ്പിക്കാന്‍ എന്തുകൊണ്ട് അതില്‍ ചെറിയൊരു തുക നീക്കിവച്ചുകൂട എന്ന ചേരി നിവാസികളുടെ ചോദ്യം ഉത്തരംകിട്ടാതെ നില്‍ക്കുന്നു. കഴിഞ്ഞ ഫെബ്രുവരിയില്‍ അവതരിപ്പിച്ച ബജറ്റില്‍ 980 കോടിയാണ് ജി20 ഒരുക്കങ്ങള്‍ക്ക് അനുവദിച്ചത്. വിദേശ കാര്യ മന്ത്രാലയത്തിനുള്ള ബജറ്റ് വിഹിതത്തിലാണ് തുക വകയിരുത്തിയത്. തൊട്ടു മുമ്പത്തെ ബജറ്റില്‍ നീക്കിവച്ച തുകക്കു പുറമെയായിരുന്നു ഇത്. ഭാരത് മണ്ഡപം ഒരുക്കാന്‍ മാത്രം 2017ല്‍ 2400 കോടി രൂപയാണ് കേന്ദ്രം അനുവദിച്ചത്. ജി 20 ഒരുക്കങ്ങള്‍ക്ക് തുക അനുവദിച്ചതിലും ചെലവഴിച്ചതിലും പൊരുത്തക്കെടുണ്ടെന്ന് നേരത്തെ സി. എ.ജി റിപ്പോര്‍ട്ടില്‍ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിരുന്നു.

ഇടനാഴിയെ യുഎസ് പ്രസിഡണ്ട് ജോ ബൈഡനും പിന്തുണച്ചു. സുസ്ഥിരവും ദൃഢവുമായ വികസന ലക്ഷ്യങ്ങളാണ് മുന്നോട്ടു ഉള്ളത്. നല്ല നാളെക്കായി കൂടുതല്‍ നന്നായി പ്രവര്‍ത്തിക്കാമെന്നും അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേര്‍ത്തു

അതേസമയം റഷ്യയുടെ പേര് പരാമര്‍ശിക്കാതെ യുക്രെയിന്‍ യുദ്ധത്തെക്കുറിച്ച് ജി20 നേതാക്കളുടെ സംയുക്ത പ്രസ്താവന. യുക്രെയിനില്‍ സമാധാനം പുലരണമെന്ന് പ്രസ്താവനയില്‍ പറയുന്നു. ഒരു രാജ്യത്തേക്ക് കടന്നു കയറ്റം പാടില്ല ആണാവായുധം പ്രയോഗിക്കുമെന്ന ഭീഷണി അംഗീകരിക്കാനാവില്ല- ജി 20 യോഗത്തിലെ സംയുക്ത പ്രസ്താവനയില്‍ പറയുന്നു.

ആഗോള സമ്പത്ത് വ്യവസ്ഥയില്‍ യുദ്ധത്തിന്റെ പ്രതികൂല ആഘാതം പരിഹരിക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിനായി ഒന്നിക്കണം. സമാധാനത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന പ്രസക്തവും ക്രിയാത്മകവുമായ നടപടികള്‍ സ്വാഗതം ചെയ്യും. ഇന്നത്തെ യുഗം യുദ്ധത്തിന്റേതല്ലെന്നും സംയുക്ത പ്രസ്താവനയില്‍ പറയുന്നു.

ആഗോള സമ്പത്ത് വ്യവസ്ഥയില്‍ യുദ്ധത്തിന്റെ പ്രതികൂല ആഘാതം പരിഹരിക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിനായി ഒന്നിക്കണം. സമാധാനത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന പ്രസക്തവും ക്രിയാത്മകവുമായ നടപടികള്‍ സ്വാഗതം ചെയ്യും. ഇന്നത്തെ യുഗം യുദ്ധത്തിന്റേതല്ലെന്നും സംയുക്ത പ്രസ്താവനയില്‍ പറയുന്നു.

പാവപ്പെട്ട ജനങ്ങളെയും മൃഗങ്ങളെയും കേന്ദ്രസര്‍ക്കാര്‍ മറച്ചുവെക്കുകയാണ്. നേരത്തെ ഡല്‍ഹിയിലെ തെരുവുകളെ പച്ച പായ കൊണ്ട് മറച്ചു വെക്കുന്നതും നായ്ക്കളെ ക്രൂരമായി പിടികൂടി കൊണ്ടുപോകുന്ന വീഡിയോയും കോണ്‍ഗ്രസ് നേതൃത്വം പങ്കുവെച്ചിരുന്നു.

സൗദി കിരീടാവകാശി മുഹമ്മദ് ബിൻ സൽമാൻ, യുഎൻ സെകട്ടറി ജനറൽ അന്‍റേണിയോ ഗുട്ടറസ്, ലോക ബാങ്ക് തലവന്‍ അജയ് ബാങ്ക, ലോകാരോഗ്യ സംഘടന ഡയറക്ടർ ജനറൽ ടെഡ്രോസ് അദ്‌നോം ഗബ്റേസിസ്, ബംഗ്ലദേശ് പ്രധാനമന്ത്രി ഷെയ്ഖ് ഹസീന, സ്പെയിൻ ഉപരാഷ്ട്രപതി നാദിയ കാൽവിനോ, യുഎഇ പ്രസിഡന്‍റ് മുഹമ്മദ് ബിൻ സായദ് അൽ നഹ്യാൻ, ജര്‍മന്‍ ചാന്‍സലര്‍ ഉലാഫ് ഷോയല്‍സ്, ഇറ്റലി പ്രധാനമന്ത്രി ജോര്‍ജിയ മെലോനി, ബ്രസീല്‍ പ്രസിഡന്‍റ് ലുലാ ഡിസില്‍വ തുടങ്ങിയവര്‍ ഉച്ചകോടിക്കായി ഡൽഹിയിൽ എത്തിയിട്ടുണ്ട്.ഇന്നും നാളെയുമായി നടക്കുന്ന ജി20 ഉച്ചകോടിയില്‍ നിരവധി വിഷയങ്ങള്‍ ചര്‍ച്ചയാവും. ഇതിന് പുറമെ ഇന്ത്യയും മറ്റ് രാജ്യങ്ങളുമായുള്ള നയതന്ത്ര ചര്‍ച്ചകളും പുതിയ പ്രഖ്യാപനങ്ങളുമുണ്ടാകും.

40 പേജുകളുള്ള ബുക്ക്‌ലെറ്റില്‍ രാമായണം, മഹാഭാരതം, ഛത്രപതി ശിവജി, അക്ബര്‍, പൊതുതിരഞ്ഞെടുപ്പിലൂടെ ഇന്ത്യയുടെ അധികാര പരിവര്‍ത്തനം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നു. ജി20 ഉച്ചകോടിയില്‍ പങ്കെടുക്കുന്ന വിശിഷ്ട അതിഥികള്‍ക്ക് ഇവ നല്‍കുമെന്നാണ് റിപ്പോര്‍ട്ട്. 26 പേജുള്ള ആദ്യ ബുക്ക്‌ലെറ്റില്‍ ഇന്ത്യയെ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ മാതാവായാണ് ചിത്രീകരിക്കുന്നത്. ഋഗ്വേദത്തില്‍ നിന്നുള്ള ശ്ലോകത്തോടെയാണ് ബുക്കലറ്റ് ആരംഭിക്കുന്നത്. 5000 വര്‍ഷം പഴക്കമുള്ള നൃത്തം ചെയ്യുന്ന ഒരു പെണ്‍കുട്ടിയുടെ വെങ്കല പ്രതിമയുടെ ചിത്രവും ഇതില്‍ ഉള്‍പ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. രാമായണത്തിന്റെയും മഹാഭാരതത്തിന്റെയും കാലത്തെ ജനാധിപത്യ വ്യവസ്ഥിതിയെക്കുറിച്ചും ബുക്ക്‌ലറ്റില്‍ പറയുന്നുണ്ട്.

ശ്രീരാമന്‍ ജനാധിപത്യ രീതിയില്‍ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട രാജാവാണെന്നാണ് ബുക്ക്‌ലറ്റിലെ പരാമര്‍ശം. മഹാഭാരതം നല്ല ഭരണത്തിന്റെ മാതൃകയാണെന്നും അവകാശപ്പെടുന്നു. രാമനെ രാജാവാക്കുന്നതിനു മുമ്പ് മന്ത്രിമാരോട് കൂടിയാലോചന നടത്തിയിരുന്നുവെന്നും ഇത് ജനാധിപത്യ രീതിയുടെ ഉത്തമ ഉദാഹരണമാണെന്നും മഹാഭാരതത്തില്‍ മരണാസന്നനായ പിതാമഹന്‍ ഭീഷ്മര്‍ രാജാവായ യുധിഷ്ടിരനോട് സദ്ഭരണത്തിന്റെ നിയമങ്ങള്‍ പറഞ്ഞു നല്‍കിയെന്നുമെല്ലാം ഇതി ല്‍ പറയുന്നു. അശോകന്‍, ചന്ദ്രഗുപ്ത മൗര്യ, കൃഷ്ണദേവരായര്‍, ശിവജി തുടങ്ങിയവരുള്‍പ്പെടെയുള്ള രാജാക്കന്മാരുടെ ഭരണകാലവും ബുദ്ധമതത്തിന്റെ ആവിര്‍ഭാവവും എങ്ങനെ ഇന്ത്യന്‍ ജനാധിപത്യം രൂപപ്പെടുത്തിയെന്നും വിവരിക്കുന്നുണ്ട്.

15 പേജുള്ള രണ്ടാമത്തെ ബുക്ക്‌ലറ്റില്‍ സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര ഭാരതം, ഇന്ത്യന്‍ ഭരണഘടന, ജനാധിപത്യ മാതൃക, ജനാധിപത്യ റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ രൂപരേഖ എന്നിവയാണ് ഉള്‍പ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. കൂടാതെ 1951 മുതല്‍ 2019 വരെ ഇന്ത്യയില്‍ നടന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളുടെ ചരിത്രവും വിശദീകരിക്കുന്നു.

അടുത്തിടെ പുറത്തുവിട്ട ഭൂപടത്തില്‍ ഇന്ത്യന്‍ സംസ്ഥാനമായ അരുണാചല്‍ പ്രദേശും ലഡാക്കിലെ അക്‌സായി ചിന്നും ചൈനീസ് ഭൂപടത്തിന്റെ ഭാഗമാക്കിയത് വിവാദമായിരുന്നു. ഇതിനു പിന്നാലെയാണ് ഷി ജിന്‍പിങ് പങ്കെടുക്കില്ലെന്ന് അറിയിപ്പു വന്നത്. 2008ലെ ആദ്യ ഉച്ചകോടി മുതല്‍ ഇതാദ്യമായാണ് ജിന്‍പിങ് ജി20-ല്‍ നിന്ന് വിട്ടു നല്‍കുന്നത്. കോവിഡ്19 വ്യാപിച്ച 2020-ലും 2021-ലും വിര്‍ച്വലായി അദ്ദേഹം ഉച്ചകോടിയില്‍ പങ്കെടുത്തിരുന്നു. ബ്രിട്ടീഷ് പ്രധാനമന്ത്രി ഋഷി സുനക്, ഓസ്‌ട്രേലിയന്‍ പ്രധാനമന്ത്രി ആന്റണി അല്‍ബനേസ്, കനേഡിയന്‍ പ്രധാനമന്ത്രി ജസ്റ്റിന്‍ ട്രൂഡോ, ജര്‍മന്‍ ചാന്‍സലര്‍ ഒലാഫ് സ്‌കോള്‍സ്, ജപ്പാന്‍ പ്രധാമന്ത്രി ഫുമിയോ കിശിദ, ദക്ഷിണ കൊറിയന്‍ പ്രസിഡന്റ് യൂന്‍ സുക്യോ, ഫ്രാന്‍സ് പ്രസിഡന്റ് ഇമ്മാനുവല്‍ മാക്രോണ്‍, സഊദി അറേബ്യന്‍ കിരീടാവകാശി മുഹമ്മദ് ബിന്‍ സല്‍മാന്‍, ദക്ഷിണാഫ്രിക്കന്‍ പ്രസിഡന്റ് സിറില്‍ രാമഫോസ, ബംഗ്ലാദേശ് പ്രധാനമന്ത്രി ശൈഖ് ഹസീന, തുര്‍ക്കി പ്രസിഡന്റ് ത്വയ്യബ് ഉര്‍ദുഗാന്‍, അര്‍ജന്റീന പ്രസിഡന്റ് അല്‍ബെര്‍ട്ടോ ഫെര്‍ണാണ്ടസ്, നൈജീരിയ പ്രസിഡന്റ് ബോല തിനുബു തുടങ്ങിയവരാണ് ഉച്ചകോടിക്കെ ത്തുന്ന മറ്റ് നേതാക്കള്‍.