കോണ്‍സുലേറ്റിലെ ചര്‍ച്ചകള്‍ വഴക്കിന് കാരണമാവുകയും തുടര്‍ന്ന് കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്തുവെന്ന് സഊദി അറ്റോര്‍ണി ജനറല്‍ ഷെയ്ഖ് സഊദ് അല്‍ മുജീബ് പറഞ്ഞു. സംഭവവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 18 സഊദി പൗരന്മാരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തതായും രണ്ട് പ്രമുഖരെ പിരിച്ചുവിട്ടതായും അദ്ദേഹം അറിയിച്ചു. സഊദി കിരിടാവകാശി മുഹമ്മദ് ബിന്‍ സല്‍മാന്റെ മുതിര്‍ന്ന ഉപദേഷ്ടാവ് സഊദ് അല്‍ ഖഹ്താനിയെയും ഇന്റലിജന്‍സ് ഉപമേധാവി അഹ്്മദ് അല്‍ അസീരിയേയുമാണ് പിരിച്ചുവിട്ടത്.

കോണ്‍സുലേറ്റ് ഉദ്യോഗസ്ഥരെ തുര്‍ക്കി അന്വേഷണം സംഘം ചോദ്യംചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഖഷോഗി കൊല്ലപ്പെട്ടുവെന്ന് അറിയിച്ചുകൊണ്ടുള്ള സഊദി പ്രസ്താവനയില്‍ യു.എസ് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാള്‍ഡ് ട്രംപ് സംതൃപ്തി പ്രകടിപ്പിച്ചു. സഊദി വിശദീകരണം തൃപ്തികരമാണ്. വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആദ്യ ചുവടുവെപ്പാണ് അതെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി. സൗദി കിരീടാവകാശി മുഹമ്മദ് ബിന്‍ സല്‍മാന്‍ രാജകുമാരന്‍ അറിഞ്ഞിട്ടാവില്ല കൊലപാതകമെന്നും ട്രംപ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. ഖഷോഗി കൊല്ലപ്പെട്ടുവെന്ന് സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെട്ടാല്‍ വന്‍ പ്രത്യാഘാതങ്ങള്‍ നേരിടേണ്ടിവരുമെന്ന് ട്രംപ് മുന്നറിയിപ്പ് നല്‍കിയിരുന്നു.

എന്നാല്‍ റിപ്പബ്ലിക്കന്‍ സെനറ്റര്‍ റാന്‍ഡ് പോള്‍ ഉള്‍പ്പെടെ ട്രംപിന്റെ പാര്‍ട്ടിക്ക് അകത്തും പുറത്തമുള്ള നിരവധി പ്രമുഖര്‍ സംഭവത്തില്‍ ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിച്ചു. ആയുധ കരാറുകള്‍ റദ്ദാക്കുന്നതുള്‍പ്പെടെ കര്‍ശന നടപടികള്‍ വേണമെന്ന് റാന്‍ഡ് പോള്‍ ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഒക്ടബോര്‍ രണ്ടിന് വിവാഹ രേഖകള്‍ ശരിയാക്കാന്‍ ഇസ്തംബൂളിലെ സഊദി കോണ്‍സുലേറ്റിലേക്ക് പോയ ശേഷം ഖഷോഗി പുറത്തുവന്നിട്ടില്ല.

പ്രതിശ്രുതവധു ഹാറ്റിസ് സെന്‍ഗിസിനോടൊപ്പമാണ് അദ്ദേഹം കോണ്‍സുലേറ്റിലെത്തിയത്. സെന്‍ഗിസിനെ അദ്ദേഹം കോണ്‍സുലേറ്റിന് പുറത്തുനിര്‍ത്തുകയായിരുന്നു. ഓഫീസ് അടക്കന്നതുവരെ താന്‍ കാത്തുനിന്നിട്ടും അദ്ദേഹം പുറത്തുവന്നില്ലെന്ന് സെന്‍ഗിസ് അറിയിച്ചു.

ഭരണകൂടത്തിന്റെ കടുത്ത വിമര്‍ശകനായിരുന്ന ഖഷോഗി കോണ്‍സുലേറ്റില്‍ കൊല്ലപ്പെട്ടുവെന്ന് സഊദി സമ്മിതിക്കുന്നത് ആദ്യമായാണ്. ഖഷോഗി ജീവനോടെ പുറത്തുപോയെന്നായിരുന്നു ആദ്യ വിശദീകരണം. സംഭവത്തെക്കുറിച്ച് അന്വേഷിക്കുന്ന തുര്‍ക്കി സംഘം സഊദി കോണ്‍സുലേറ്റില്‍ കയറി എട്ട് മണിക്കൂറോളം പരിശോധന നടത്തിയിരുന്നു.

മുഹമ്മദ് ബിന്‍ സല്‍മാന്റെ നേതൃത്വത്തില്‍ സഊദിയില്‍ പാപകരമായ പദ്ധതികളാണ് നടപ്പാക്കുന്നതെന്ന് തീവ്രവാദ സംഘടന പ്രസ്താവനയില്‍ വ്യക്തമാക്കുന്നു. രാജകുമാരന്റെ കീഴില്‍ രാജ്യത്ത് പള്ളികള്‍ക്കു പകരം സിനിമാ തിയേറ്ററുകള്‍ പണിയുന്നു. മതേതര വാദികളുടെയും അവിശ്വാസികളുടെയും നിശീരവാദികളുടെയും മൂല്യങ്ങള്‍ നഷ്ടമായ പദ്ധതികളാണ് സൗദിയില്‍ നടപ്പാക്കി വരുന്നത്. മതപുരോഹിതരുടെ ഗ്രന്ഥങ്ങളെ തള്ളികളഞ്ഞു കൊണ്ടാണിതെന്നും പ്രസ്താവനയില്‍ ആരോപിക്കുന്നു.

സഊദിയിലെ തീര നഗരമായ ജിദ്ദയില്‍ ഏപ്രില്‍ മാസത്തില്‍ നടന്ന ഡബ്യൂ.ഡബ്യൂ.ഇ റായല്‍ റംബ് എന്ന പരിപാടിയെയും തീവ്രവാദ സംഘടന എതിര്‍ത്തു. യുവ മുസ്‌ലീം സമൂഹത്തിന് മുമ്പില്‍ പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളുമടങ്ങുന്ന വിദേശികളായ അവിശ്വാസി ഗുസ്തികാര്‍ തങ്ങളുടെ സ്വകാര്യഭാഗങ്ങള്‍ പ്രദര്‍ശിപ്പിച്ചാണ് പരിപാടി നടത്തിയതെന്നും വിമര്‍ശനത്തില്‍ പറയുന്നു. എല്ലാ രാത്രിയിലും സംഗീത കച്ചേരികളും സിനിമകളും സര്‍ക്കസ്സുകളും ഇവിടെ നടക്കുകയാണെന്നും ഭീകര സംഘടന പറയുന്നു.

സഊദി അറേബ്യക്ക് 48 യൂറോഫൈറ്റര്‍ ടൈഫൂണ്‍ പോര്‍വിമാനങ്ങളാണ് ബ്രിട്ടന്‍ വില്‍ക്കുന്നത്. യമനില്‍ അറബ്യ സഖ്യസേന നടത്തുന്ന വ്യോമാക്രമണങ്ങളില്‍ നിരപരാധികള്‍ കൊല്ലപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരിക്കെ കരാര്‍ റദ്ദാക്കണമെന്ന് ലേബര്‍ പാര്‍ട്ടി നേതാവും പാര്‍ലമെന്റ് അംഗവുമായ കേറ്റ് ഒസാമര്‍ ആവശ്യപ്പെട്ടു. യമനിലെ സൈനിക നടപടിയില്‍നിന്ന് പിന്മാറാന്‍ സഊദി കിരീടാവകാശി മുഹമ്മദ് ബിന്‍ സല്‍മാനെ പ്രേരിപ്പിക്കണമെന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി തെരേസ മേയോട് അവര്‍ നിര്‍ദേശിച്ചു.

റിയാദിന് ആയുധങ്ങള്‍ വിറ്റ് യുദ്ധകുറ്റകൃത്യങ്ങളില്‍ തെരേസ മേയും പങ്കാളിയാകുകയാണെന്ന് ലേബര്‍ പാര്‍ട്ടി മേധാവി ജെറമി കോര്‍ബിനും ആരോപിച്ചു. ജര്‍മനി സഊദിക്ക് ആയുധങ്ങള്‍ വില്‍ക്കുന്നത് റദ്ദാക്കിയതായി അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ആംനസ്റ്റി ഇന്റര്‍നാഷണലും ആയുധ കരാറിനെ വിമര്‍ശിച്ചു. യമന്‍ യുദ്ധം തുടങ്ങിയ ശേഷവും സഊദി അറേബ്യക്ക് ബ്രിട്ടന്‍ കോടികളുടെ ആയുധങ്ങള്‍ നല്‍കിയിട്ടുണ്ട്. ടൊര്‍ണാഡോ പോര്‍വിമാനങ്ങളും ടാങ്കുകളും കവചിതവാഹനങ്ങളും ഗ്രനേഡുകളും മിസൈലുകളും ബോംബുകളും ഇതില്‍ പെടും. ബ്രിട്ടനുള്‍പ്പെടെയുള്ള പാശ്ചാത്യ ശക്തികളും സഊദിയും തമ്മില്‍ ഉറ്റ ബന്ധമാണുള്ളത്.

ലണ്ടനില്‍ പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ ഔദ്യോഗിക വസതിയായ ഡൗണിങ് സ്ട്രീറ്റിനു മുന്നിലും പ്രതിഷേധക്കാര്‍ എത്തി. എന്നാല്‍ മുഹമ്മദ് ബിന്‍ സല്‍മാന് ഉജ്വല സ്വീകരണമാണ് ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകൂടം ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നത്. പ്രധാനമന്ത്രി തെരേസ മേയുടെ സുഖവാസ വസതിക്കു സമീപമാണ് താമസം. മുഹമ്മദ് ബിന്‍ സല്‍മാന് ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്ഞി പ്രത്യേക വിരുന്നുനല്‍കും. ചാള്‍സ്്, വില്യം രാജകുമാരന്മാരുടെ വിരുന്നിലും അദ്ദേഹം പങ്കെടുക്കും. സഊദിയെ ആധുനികവത്കരിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയുള്ള മുഹമ്മദ് ബിന്‍ സല്‍മാന്റെ വിഷന്‍ 2030 പദ്ധതിയെ ബ്രിട്ടീഷ് വിദേശകാര്യ സെക്രട്ടറി ബോറിസ് ജോണ്‍സണ്‍ അഭിനന്ദിച്ചു.

എന്നാല്‍ മനുഷ്യാവകാശ വിഷയങ്ങളില്‍ സഊദി ഇപ്പോഴും ഏറെ പിന്നിലാണെന്ന് പ്രതിപക്ഷ പാര്‍ട്ടികളും ചില സാമൂഹിക സംഘടനകളും പറയുന്നു. യമനില്‍ വ്യോമാക്രമണം തുടരുന്ന സഊദിക്ക് ആയുധങ്ങള്‍ തരില്ലെന്ന് മുഹമ്മദ് ബിന്‍ സല്‍മാനെ അറിയിക്കണമെന്ന് മുഖ്യ പ്രതിപക്ഷമായ ലേബര്‍ പാര്‍ട്ടിയുടെ നേതാവ് ജെറമി കോര്‍ബിന്‍ പ്രധാനമന്ത്രിയോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു.

കെയ്‌റ: സഊദി കിരീടാവകാശിയായി ചുമതലയേറ്റെടുത്തിനുശേഷമുള്ള ആദ്യ വിദേശ പര്യടനത്തിന്റെ ഭാഗമായി മുഹമ്മദ് ബിന്‍ സല്‍മാന്‍ രാജകുമാരന്‍ ഈജിപ്തിലെത്തി. കെയ്‌റോ വിമാനത്താവളത്തില്‍ പ്രസിഡന്റ് അബ്ദുല്‍ ഫത്താഹ് അല്‍ സിസി സഊദി കിരീടാവകാശിയെ സ്വീകരിച്ചു. മൂന്നു ദിവസം ഈജിപ്തില്‍ തങ്ങിയ ശേഷം അദ്ദേഹം ബ്രിട്ടനിലേക്ക് പോകും. ഈജിപ്ഷ്യന്‍ നേതാക്കന്മാരുമായുള്ള ചര്‍ച്ചയില്‍ അന്താരാഷ്ട്ര, മേഖല പ്രശ്‌നങ്ങള്‍ വിഷയമാകും. ചെങ്കടിലിലെ രണ്ട് ദ്വീപുകള്‍ സഊദി അറേബ്യക്ക് കൈമാറാന്‍ ഈജിപ്ഷ്യന്‍ സുപ്രീംകോടതി ഉത്തരവിട്ട് ഒരു ദിവസം പിന്നിടുമ്പോഴാണ് മുഹമ്മദ് ബിന്‍ സല്‍മാന്റെ കെയ്‌റോ സന്ദര്‍ശനമെന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്. ബ്രിട്ടീഷ് പര്യടനം പൂര്‍ത്തിയാക്കിയ ശേഷം അദ്ദേഹം അമേരിക്കയിലേക്ക് പോകും.