യുവജന യാത്ര സമാപനത്തോടടുക്കുകയാണ്. തിരുവനന്തപുരത്തെത്താന്‍ ഇനി ദിവസങ്ങള്‍ മാത്രം . ഈ യാത്ര ജീവിതത്തിലൊരിക്കലും മറക്കാനാവാത്ത ഓര്‍മ്മകളാണ് ഞങ്ങളോരോരുത്തര്‍ക്കും. അതിനേക്കാള്‍ വലിയ ജീവിത പാഠവും.

വളാഞ്ചേരി മര്‍ക്കസില്‍ പഠിക്കുന്ന കാലം മുതല്‍ തുടങ്ങിയ സൗഹൃദം ജീവിതയാത്രക്കിടയിലെപ്പോഴും സൂക്ഷിച്ചെങ്കിലും മുനവ്വറലി തങ്ങള്‍ക്കൊപ്പം ഇത്രയും ദിവസം ഒരുമിച്ച് താമസിക്കാന്‍ അവസരം ലഭിച്ചത് യുവജന യാത്രയിലാണ്. ഒരു വ്യക്തിയെ അടുത്തറിയാന്‍ നിങ്ങള്‍ അയാള്‍ക്കൊപ്പം യാത്ര ചെയ്യണമെന്ന നബിവചനത്തിന് അടിവരയിടുകയാണെങ്കില്‍ സംശയലേശമന്യെ പറയാം മുനവ്വറലി തങ്ങള്‍ ഇക്കാര്യത്തില്‍ ഒരല്‍ഭുതമാണ്.
കിലോമീറ്ററുകളോളം നടന്ന് ക്ഷീണിച്ച് രാത്രി കിടക്കാന്‍ ഒരു സ്ഥലമന്വേഷിക്കുമ്പോഴും ജാഥയില്‍ കൂടെ വരുന്ന ബാന്റ് വാദ്യക്കാരുടെയും സാധാരണ ജീവനക്കാരുടെയും വളണ്ടിയര്‍മാരുടെയും താമസമൊരുക്കിക്കഴിഞ്ഞുവെന്ന് ഉറപ്പ് വരുത്താതെ ഒരു ദിവസം പോലും തങ്ങള്‍ ഉറങ്ങിയിട്ടില്ല. ഭാരവാഹികള്‍ ഉള്‍പ്പെടെ ഇരുന്നോറോളം പേര്‍ സ്ഥിരാംഗങ്ങളായ ഈ ജാഥയില്‍ താമസ സൗകര്യമൊരുക്കുകയെന്നത് ഒരു ഭാരിച്ച ഉത്തരവാദിത്തമാണ്. സംഘാടകരുടെ ഏറ്റവും വലിയ തലവേദനയും ഇത് തന്നെയാണ്. എന്നാല്‍ ഓരോ ദിവസവും തങ്ങളുടെ ആധി ഞങ്ങളോടൊപ്പമുള്ള സാധാരണ പ്രവര്‍ത്തകര്‍ക്ക് ലഭിക്കുന്ന സൗകര്യങ്ങളെക്കുറിച്ചായിരുന്നു.
ഈ യാത്രയില്‍ ഇത്രയും കിലോമീറ്റര്‍ ദൂരം നടന്ന് തീര്‍ക്കാനുള്ള ഊര്‍ജ്ജവും ഞങ്ങളുടെ ക്യാപ്റ്റന്‍ തന്നെയായിരുന്നു. വ്യക്തിപരമായ ഒരു അസൗകര്യവും അദ്ദേഹത്തെ ബാധിച്ചില്ല. യാത്രയിലുടനീളം ഓരോ അംഗത്തിനും പരമാവധി പരിഗണന നല്‍കി എല്ലാവരെയും ആദരിച്ച് ,സ്‌നേഹത്താല്‍ മൂടി പ്രചോദിപ്പിച്ച് മുന്നേറിയ ദിവസങ്ങള്‍.

രണ്ട് കാര്യങ്ങളാണ് അദ്ദേഹം ഏറ്റവും ശ്രദ്ധിച്ചത്. ഒന്ന് ജാഥയെ വരവേല്‍ക്കാന്‍ വന്ന ഓരോ കുട്ടിയെയും അദ്ദേഹം നേരിട്ട് കാണാന്‍ ശ്രമിച്ചു. കൈക്കുഞ്ഞുങ്ങള്‍ മുതല്‍ വിദ്യാര്‍ത്ഥികള്‍ വരെ. അവര്‍ക്ക് സ്‌നേഹ ചുംബനം നല്‍കിയും ഹസ്തദാനം ചെയ്തും ചേര്‍ത്ത് നിര്‍ത്തിയും ജീവിതത്തിലൊരിക്കലും മറക്കാനാവാത്ത ഓരോ ഓര്‍മ്മകള്‍ നല്‍കിയാണ് അവരെ തിരിച്ചയച്ചത്.
രണ്ട്, സമൂഹത്തിലെ ദുര്‍ബലരും അവശരും രോഗികളുമായ മനുഷ്യര്‍ക്ക് നല്‍കിയ അതിശയകരമായ പരിഗണന. അവരാരും മുനവ്വര്‍ തങ്ങളുടെ സ്‌നേഹമറിയാതെ മറഞ്ഞ് പോയില്ല. പാര്‍ട്ടി നേതാക്കള്‍ക്കിടയിലും കണ്ണില്‍ നക്ഷത്രത്തിളക്കവുമായി കാത്ത് നിന്ന ആ സാധാരണക്കാരെ തങ്ങള്‍ ആശ്ലേഷിച്ചും നെഞ്ചോട് ചേര്‍ത്ത് നിര്‍ത്തിയും ആദരിക്കാന്‍ മറന്നില്ല.
യാത്രക്കിടയില്‍ ഒരിക്കല്‍ പോലും അദ്ദേഹം പരിഭവം പറഞ്ഞില്ല. ഒരു പോരായ്മയും തളര്‍ത്തിയില്ല. ഒരു ദിവസം പോലും മാറി നിന്നില്ല. ഈ ദൂരമത്രയും തനിക്ക് സഹപ്രവര്‍ത്തകര്‍ക്കൊപ്പമുണ്ടാകണമെന്ന നിര്‍ബന്ധം അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നു.
എന്നും ഞങ്ങളൊരുമിച്ച് ഭക്ഷണം കഴിച്ചു. ജാഥയിലെ ജീവനക്കാര്‍ക്കും സഹപ്രവര്‍ത്തകര്‍ക്കുമൊപ്പം. ഒരിക്കലും തനിക്ക് പ്രത്യേക പരിഗണന അദ്ദേഹം അനുവദിച്ചില്ല. പാണക്കാട് കുടുംബത്തിന്റെ കുലീനതയും ലാളിത്യവും ഇടപഴകലിലൂടെ ഞങ്ങളോരോരുത്തരെയും പഠിപ്പിച്ചു. ഓരോ സങ്കടക്കഥകളുമായി വന്നവരുടെ ജീവിത പ്രശ്‌നങ്ങള്‍ പ്രത്യേകമായി നോട്ട് ചെയ്ത് വച്ചു. നിവേദനങ്ങള്‍ കരുതലോടെ എടുത്ത് വച്ചു. ഓരോ രാത്രിയും ഒറ്റക്കാവുമ്പോള്‍ അവരുടെ ദുരിത ജീവിതത്തിന്റെ സങ്കടങ്ങളെക്കുറിച്ച് സംസാരിച്ചു.
ഡൗണ്‍ ടു എര്‍ത്ത് എന്ന വാക്കിന് മലയാളത്തില്‍ ഒരു പര്യായ പദമുണ്ടെങ്കില്‍ ആദ്യമെഴുതുന്ന പേര് സയ്യിദ് മുനവ്വറലി ശിഹാബ് തങ്ങളെന്ന് തന്നെയാവും.

പാണക്കാട് സയ്യിദ് മുഹമ്മദലി ശിഹാബ് തങ്ങള്‍ അന്തരിച്ച ആ രാത്രി ഞാന്‍ ചന്ദ്രികയില്‍ ഡസ്‌ക് ചീഫായിരുന്നു. അന്നത്തെ പത്രം തയ്യാറാക്കുന്നതനു പുറമെ മുഖപ്രസംഗം എഴുതാനുള്ള ചുമതലയും എനിക്കായിരുന്നു. ആ മുഖപ്രസംഗത്തിന്റെ തലക്കെട്ട് ഇന്നുമോര്‍ക്കുന്നു. ‘ഞങ്ങള്‍ അനാഥരായി’.
വര്‍ഷങ്ങള്‍ പിന്നിട്ട് സയ്യിദ് മുഹമ്മദലി ശിഹാബ് തങ്ങളുടെ പ്രിയ പുത്രനോടൊപ്പം യുവജന യാത്രയില്‍ അണിനിരക്കുമ്പോള്‍ ഞങ്ങളോരോരുത്തരും തിരിച്ചറിയുന്നു. ഞങ്ങള്‍ അനാഥരല്ല.പിതാവിന്റെ നന്മകളെല്ലാം നാടിനു വേണ്ടി കാത്ത് വെച്ച ഒരു മകന്‍ ഞങ്ങള്‍ക്കൊപ്പമുണ്ട്. ഞങ്ങള്‍ വീണ്ടും സനാഥരായിരിക്കുന്നു.
അല്‍ ഹംദുലില്ലാഹ്!!!