രോഗം പൂര്‍ണമായും ചികിത്സിച്ച് ഭേദമാക്കാന്‍ സാധിക്കാത്ത അവസ്ഥയില്‍ ബുദ്ധിമുട്ടുകള്‍ കുറച്ച് ജീവിതം പരമാവധി മെച്ചപ്പെടുത്താന്‍ സഹായിക്കുന്ന പരിചരണ രീതിയാണ് പാലിയേറ്റീവ് കെയര്‍. മരുന്നുകളും മറ്റു മാര്‍ഗങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് ശാരീരിക ബുദ്ധിമുട്ടുകള്‍ കുറയ് ക്കുന്നതോടൊപ്പം തന്നെ; അസുഖം വരുത്തി വെ ക്കുന്ന മാനസികവും സാമൂഹികവുമായ പ്രശ്‌നങ്ങള്‍ കൂടി കണക്കിലെടുത്തുകൊണ്ടുള്ള രീതിയാണിത്. ഗൃഹ കേന്ദ്രീകൃതവും സമഗ്രവുമായ പരിചരണ സംസ്‌കാരമാണ് പാലിയേറ്റീവ് കെയര്‍ ലക്ഷ്യംവെക്കുന്നത്.
രോഗത്തിന് ചികിത്സ പോലെ തന്നെ പ്രധാനമാണ് ആരോഗ്യ ശീലങ്ങള്‍ വളര്‍ത്തിയെടുക്കലും രോഗപ്രതിരോധ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളും ഇതിന്റെയൊക്കെ ഫലമായി സംസ്ഥാനത്ത് ആരോഗ്യ നിലവാരം വളരെയധികം മെച്ചപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. രോഗങ്ങളെ അവ നീണ്ടുനില്‍ക്കുന്ന കാലയളവനുസരിച്ച് ഹ്രസ്വകാല രോഗങ്ങളെന്നും ദീര്‍ഘകാല രോഗങ്ങളെന്നും തരം തിരിക്കാറുണ്ട്. ടൈഫോയിഡ്, ന്യൂമോണിയ, ക്ഷയം, അസ്ഥി ഒടിവ് എന്നിവ ഹ്രസ്വകാല രോഗങ്ങള്‍ക്കുദാഹരണങ്ങളാണ്. ഇവ ബാധിച്ചവര്‍ക്ക് നല്ല പരിചരണവും ചികിത്സയും ആവശ്യമാണെങ്കിലും കുറച്ച് നാളുകള്‍ക്കുള്ളില്‍ രോഗം ഭേദപ്പെടുകയും രോഗിക്ക് പഴയ അവസ്ഥയിലേക്ക് തിരിച്ച്‌പോകാന്‍ സാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നാല്‍ ദീര്‍ഘകാല രോഗങ്ങള്‍ ചികിത്സിച്ചുമാറ്റാന്‍ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. അവ ഒട്ടൊക്കെ നിയന്ത്രിച്ചു നിര്‍ത്താനും രോഗം പെട്ടെന്ന് മൂര്‍ച്ചിക്കുന്നത് തടയാനും മാത്രമേ ചികിത്സകൊണ്ട് കഴിയൂ. ജീവിതകാലം മുഴുവന്‍ നീണ്ടുനില്‍ക്കുന്ന ചികിത്സയും പരിചരണവും ഇവര്‍ക്ക് ആവശ്യമായിവരും. രോഗാവസ്ഥയും ബുദ്ധിമുട്ടുകളും നിയന്ത്രിച്ച് മെച്ചപ്പെട്ട ജീവിത ഗുണനിലവാരം ലഭ്യമാക്കുക എന്നതാണു ദീര്‍ഘകാല രോഗങ്ങളുടെ ചികിത്സയിലെ പൊതു സമീപനം.
രോഗിയുടെ ചുറ്റുപാടുകളും കുടുംബ സാഹചര്യങ്ങളും അറിഞ്ഞുകൊണ്ടും രോഗം വരുത്തിവെക്കുന്ന മാനസികവും സാമൂഹികവും സാമ്പത്തികവുമായ നിരവധി സങ്കീര്‍ണ പ്രശ്‌നങ്ങള്‍ കണക്കിലെടുത്തുകൊണ്ടുമുള്ള സമീപനമാണ് ഇത്തരം രോഗികള്‍ക്കാവശ്യം. രോഗികള്‍ക്ക് മാത്രമല്ല ദുരിതമനുഭവിക്കുന്ന അവരുടെ കുടുംബങ്ങള്‍ക്കും കാരുണ്യത്തോടെയുള്ള പിന്തുണ ആവശ്യമുണ്ട്. ഇവ പരിഹരിക്കാന്‍ ഗൃഹ കേന്ദ്രീകൃത പരിചരണത്തിന് മാത്രമേ സാധിക്കുകയുള്ളൂ.
കാന്‍സര്‍, പക്ഷാഘാതം, കടുത്ത പ്രമേഹം, ഉയര്‍ന്ന രക്തസമ്മര്‍ദ്ദം നട്ടെല്ലിന് ക്ഷതം. നാഡീ സംബന്ധമായ രോഗങ്ങള്‍, ഹൃദയ ശ്വാസകോശ വൃക്ക സംബന്ധമായ രോഗങ്ങള്‍ തുടങ്ങി ദീര്‍ഘകാല പരിചരണവും ചികിത്സയും ആവശ്യമായ നിരവധി രോഗങ്ങള്‍കൊണ്ട് ദുരിതമനുഭവിക്കുന്നവരായി ചുറ്റുഭാഗത്തും ധാരാളം പേരുണ്ട്. പലരും രോഗ പീഢകളാല്‍ കിടപ്പിലായിപ്പോയവരും; സമൂഹത്തിന്റെ മുഖ്യധാരയില്‍നിന്ന് അകന്ന് ഒറ്റപ്പെട്ട് കിടക്കുന്നവരുമാണ്. ഇവരുടെ പ്രശ്ങ്ങള്‍ സമൂഹത്തിന്റെ സജീവ ശ്രദ്ധയില്‍ കൊണ്ടുവരേണ്ടത് കൂട്ടായ ഉത്തരവാദിത്വമാണ്. ഇവര്‍ക്ക് സഹായ ഹസ്തങ്ങള്‍ നീട്ടാന്‍ താല്‍പര്യവും സന്‍മനസ്സുമുള്ള ഒട്ടേറെ നല്ല മനുഷ്യരും ചുറ്റുഭാഗത്തുമുണ്ട്. ആരോഗ്യ സ്ഥാപനങ്ങളും ഇത്തരക്കാരെ സഹായിക്കാന്‍ തയ്യാറാണ്.
നിരാലംബരായ മാറാ രോഗികളെ പരിചരിക്കേണ്ടത് ഉത്തരവാദിത്വമാണെന്ന സമൂഹത്തിന്റെ തിരിച്ചറിവാണ് പാലിയേറ്റീവ് പരിചരണ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ അനല്‍പമായ വളര്‍ച്ചക്ക് കാരണമായത്. കുടുംബാഗംങ്ങളുടെയും അയല്‍വാസികളുടെയും പങ്കാളിത്തത്തോടും ആരോഗ്യ പ്രവര്‍ത്തകരുടെ സഹകരണത്തോടുംകൂടി ലഭ്യമായ സൗകര്യങ്ങള്‍ ഉപയോഗിച്ച് ദീര്‍ഘകാല രോഗങ്ങള്‍ ബാധിച്ച് ദുരിതമനുഭവിക്കുന്ന വ്യക്തികള്‍ക്ക് അവരുടെ വീട്ടില്‍ വെച്ച് നല്‍കുന്ന ശ്രദ്ധയും ശുശ്രൂഷയുമാണ് ഗൃഹ കേന്ദ്രീകൃത പരിചരണം. അഥവാ രോഗി, കുടുംബം, സന്നദ്ധ പ്രവര്‍ത്തകന്‍, ആരോഗ്യ സ്ഥാപനങ്ങള്‍ ഇവയെല്ലാം കൈകോര്‍ക്കുന്നതിലൂടെ വേദന കടിച്ചമര്‍ത്തി ജീവിക്കുന്ന നൂറുകണക്കിന് നിസ്സഹായരും നിരാലംബരുമായ രോഗികള്‍ക്ക് ലഭിക്കുന്ന സാന്ത്വനത്തെക്കാള്‍ വലിയ സാമൂഹ്യ സേവനവും, പുണ്യ കര്‍മവും മറ്റെന്താണുള്ളത്? പാലിയേറ്റീവ് പരിചരണ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ മഹത്വവും പ്രസക്തി

കോവിഡ് കാലത്ത് കിടപ്പു രോഗികള്‍ക്ക് ഈ സേവനം വലിയ അനുഗ്രഹമാകും. രോഗിക്ക് രാത്രിയില്‍ പ്രയാസമുണ്ടായാല്‍ വളണ്ടിയറെ വിളിച്ച് വിവരം പറഞ്ഞാല്‍ സഹായമെത്തും. ഇവര്‍ക്ക് സാധ്യമാകാത്ത ചികിത്സയാണെങ്കില്‍ വാഹനത്തില്‍ സൗജന്യമായി ആശുപത്രിയിലെത്തിക്കും. ഓരോ നാട്ടിലും ഒരു കുടുംബ ഡോക്ടര്‍ എന്ന ആശയമാണ് ഇതിലൂടെ പ്രാവര്‍ത്തികമാകുന്നത്. ഒരു ലക്ഷത്തി നാല്‍പതിനായിരം വളണ്ടിയര്‍മാരാണ് സേവന രംഗത്തേക്കിറങ്ങുന്നത്.

പത്മശ്രീ ഡോ: എം.ആര്‍. രാജഗോപാല്‍, ഡോ: കെ. സുരേഷ് കുമാര്‍, ഡയറക്ടര്‍ ഐ.പി.എം, കോഴിക്കോട് എന്നിവര്‍ മുഖ്യാതിഥികളായ ചടങ്ങില്‍ പി.കെ കുഞ്ഞാലിക്കുട്ടി എം.പി, ഇ.ടി മുഹമ്മദ് ബഷീര്‍ എം.പി, കെ.പി.എ മജീദ്, സയ്യിദ് സാദിഖലി ശിഹാബ് തങ്ങള്‍, പി.വി അബ്ദുല്‍ വഹാബ് എം.പി, ഡോ. എം.കെ മുനീര്‍, സയ്യിദ് മുനവ്വറലി ശിഹാബ് തങ്ങള്‍, എം.എ. റസാഖ് മാസ്റ്റര്‍, കെ.പി കോയ തുടങ്ങിയവരും ഡോ: അഷ്‌റഫ് ടി.പി, ഡോ: ഇദ്രീസ് വി, ഡോ: അമീര്‍ അലി എന്നീ ആരോഗ്യ വിദഗ്ദ്ധരും സംസാരിച്ചു.

ജനകീയ ആരോഗ്യമേഖലയില്‍ വന്ന നിര്‍ണായകമായ വളര്‍ച്ചയും വികാസവുമാണ് പെയിന്‍ ആന്റ് പാലിയേറ്റീവ് കെയര്‍, അഥവാ സാന്ത്വന പരിചരണം. സന്നദ്ധ സംഘടനകളിലൂടെ കടന്നുവന്ന് സമൂഹം ഏറ്റുപിടിച്ച സംവിധാനം കലാലയങ്ങളില്‍വരെ സുപരിചിതവും സജീവവുമാകാന്‍ അധികകാലം വേണ്ടിവന്നില്ല. ഇതിനിടെ സംസ്ഥാന സര്‍ക്കാരും പാലിയേറ്റീവ് കെയര്‍ സംവിധാനത്തെ ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിച്ച് തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങളിലൂടെ നടപ്പാക്കിത്തുടങ്ങി.
ചികിത്സാസംവിധാനങ്ങള്‍ പരാജയപ്പെട്ടും കുഴങ്ങിയും അധികപേരുടെയൊന്നും കണ്ണും കാതും മനസ്സുമെത്താതെയുമൊക്കെ കഴിയുന്നിടത്താണ് പാലിയേറ്റീവ് കെയര്‍ ഏറെ പ്രവര്‍ത്തന സജ്ജമാകുന്നത്. നിസ്സഹായനായ ഡോക്ടര്‍,ഇനി ഇവിടെ പ്രത്യേകിച്ചൊന്നും ചെയ്യാനില്ല, വീട്ടിലേക്കു കൊണ്ടുപൊയ്‌ക്കോളൂ എന്നു പറയുമ്പോള്‍, രോഗിയുടെയും ബന്ധുക്കളുടെയും മുമ്പില്‍ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന കാരുണ്യത്തിന്റെ മാലാഖമാരാണ് പാലിയേറ്റീവ് കെയര്‍. എന്നാല്‍ ഇവിടെമാത്രം ഒതുങ്ങിനിന്നില്ല, കാലഘട്ടത്തിന്റെ അനിവാര്യതയെന്നോണം വികാസവും പരിണാമങ്ങളുമുണ്ടായി. മരണം സുഖകരമാക്കുക എന്നതില്‍നിന്നും ജീവിതത്തിലേക്കു കൈപ്പിടിക്കുന്ന മാനസികരോഗീ പരിചരണത്തില്‍വരെ എത്തിയിരിക്കുകയാണ് പാലിയേറ്റീവ് കെയര്‍ സംവിധാനം. പാലിയേറ്റീവ് കെയറിന്റെ ആംബുലന്‍സ് മുറ്റത്തുകണ്ടാല്‍ അയല്‍വാസികള്‍ മരണം വിധിയെഴുതുമായിരുന്നു, അതുകൊണ്ടുതന്നെ മരണാസന്നമായ അവസ്ഥയില്‍പോലും തന്റെ ബന്ധുവിനെ പാലിയേറ്റീവ് കെയര്‍ ക്ലിനിക്കില്‍ രജിസ്റ്റര്‍ ചെയ്യുന്നതും പരിചരണത്തിന്നായി പാലിയേറ്റീവ് കെയറിന്റെ ആംബുലന്‍സില്‍ ഡോക്ടറും നഴ്‌സും വളണ്ടിയര്‍മാരും വീട്ടിലേക്കു വരുന്നതും ഭയത്തോടും ദുഃഖത്തോടുംകൂടിയായിരുന്നു പലരും കണ്ടിരുന്നത്. ഈ മാനസികാവസ്ഥയില്‍നിന്നു സമൂഹത്തെ മാറ്റിയെടുത്തുവെന്നതാകും ഈ രംഗത്തുണ്ടായ പ്രഥമവും പ്രധാനവുമായ വികാസത്തിന്റെ ചുവടുവെപ്പ്.
അഡ്മിറ്റു ചെയ്ത ആസ്പത്രിയും ചികിത്സിച്ച ഡോക്ടറും കയ്യൊഴിയുമ്പോള്‍ തളരുന്ന രോഗിയുടെ മാനസികാവസ്ഥക്കും തകരുന്ന ശാരീരികവും സാമ്പത്തികവും സാമൂഹികവുമായ സന്തുലിതാവസ്ഥക്കും താങ്ങാവുന്ന ചാലക ശക്തിയാണ് പാലിയേറ്റീവ് കെയര്‍ എന്ന് സമൂഹം തിരുത്തിയെഴുതി. ഹോം കെയര്‍ നഴ്‌സും വളണ്ടിയര്‍മാരും സ്‌നേഹത്തിന്റെയും ആശ്വാസത്തിന്റെയും മാലാഖമാരാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടു.
ഭക്ഷണം കഴിപ്പിക്കാന്‍, വെള്ളം കുടിപ്പിക്കാന്‍, മലമൂത്ര വിസര്‍ജനം സുഗമമാക്കാന്‍, വ്രണങ്ങള്‍ വരാതിരിക്കാന്‍, മുറിവുകള്‍ ചീഞ്ഞുനാറാതെ സുഖപ്പെടുത്താന്‍ സര്‍വ്വോപരി രോഗിയുടെയും ബന്ധുക്കളുടെയും ചുണ്ടില്‍ ആശ്വാസത്തിന്റെ പുഞ്ചിരി വിരിയിക്കാന്‍ ഈ സംവിധാനത്തിന് സാധ്യമാകുമെന്ന് നാടും നഗരവും കുടിലും കൊട്ടാരവും ഒരുപോലെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. പ്രത്യേകം പരിശീലനം ലഭിച്ച ഡോക്ടര്‍മാര്‍, നഴ്‌സുമാര്‍, കമ്മ്യൂണിറ്റി വളണ്ടിയര്‍മാര്‍ എന്നിവരടങ്ങുന്ന സംഘമാണ് സാന്ത്വന പരിചരണ മേഖലയില്‍ പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നത്. ഈ സംഘം ചികിത്സാസംബന്ധമായ സജ്ജീകരണങ്ങളുമായി രോഗിയെ വീട്ടില്‍ചെന്ന് പരിചരിക്കുന്നതാണ് ഹോം കെയര്‍.
ഹോം കെയറില്‍ രോഗിയുടെ പരിചാരകര്‍ക്കുള്ള പരിശീലനവും ഇപ്പോള്‍ നടന്നുവരുന്നു. തന്റെ മാതാവിന്റെയോ പിതാവിന്റെയോ ഭാര്യയുടെേേയാ ഭര്‍ത്താവിന്റെയോ സഹോദരങ്ങളുടെയോ മലമൂത്ര വിസര്‍ജ്യം എടുത്തുകളയാനും വൃത്തിയാക്കാനും മുറിവ് കെട്ടാനും നഖം മുറിക്കാനുമെല്ലാം പാലിയേറ്റീവ് നഴ്‌സിനെ കാത്തിരിക്കുന്ന സാഹചര്യം മാറ്റിയെടുത്തതും ഈ മേഖലയിലെ വികസനമാണ്. മൂത്രമൊഴിക്കാനും ഭക്ഷണം കഴിക്കാനും ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന റ്റിയൂബ് പെട്ടെന്ന് എടുത്തുമാറ്റേണ്ടിവന്നാല്‍ ഡോക്ടറെയോ നഴ്‌സിനെയോ കാത്തിരിക്കേണ്ട അവസ്ഥയില്‍നിന്നും വീട്ടുകാരെ മാറ്റിയെടുക്കുന്ന പരിശീലനംകൂടി ഹോംകെയര്‍ നഴ്‌സുമാര്‍ നിര്‍വ്വഹിച്ചുവരുന്നു.
പ്രായംകൊണ്ടും മാരകരോഗംകൊണ്ടുമല്ലാതെ വീട്ടില്‍ തളക്കപ്പെടേണ്ടവരിലേക്കും പാലിയേറ്റീവ് കെയര്‍ കടന്നുചെല്ലാന്‍ തുടങ്ങിയത് കുറച്ചുകാലം മുമ്പാണ്. നട്ടെല്ലിനു ക്ഷതമേറ്റും ജന്മനാലും മറ്റുമായി ശാരീരിക വെല്ലുവിളികള്‍ നേരിട്ടവരും വൃക്കരോഗംപോലെ ദീര്‍ഘകാല ചികിത്സ ആവശ്യമുള്ളവരുമെല്ലാം ഇതില്‍പെടുന്നു. നാടാകെ ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നതിനിടെയാകും വീട്ടിനകത്തെ കട്ടിലില്‍ അമര്‍ന്നത്.
ഉദാരമനസ്‌കരുടെയോ പാലിയേറ്റീവ് കെയറിന്റെയോ സൗജന്യ റേഷന്‍ കിറ്റിനേക്കാളും മരുന്നിനേക്കാളും ഇവര്‍ക്കാവശ്യം സഹജീവികളെ കാണാനുള്ള അവസരമാണ്. നാടും റോഡും അങ്ങാടിയും സ്‌കൂളും പുഴയും ഓഫീസുമകളുമൊക്കെ കാണാതെ എത്രനാള്‍ കഴിയും? ഇവിടെയാണ് പാലിയേറ്റീവ് കെയറുകള്‍ക്കു കീഴില്‍ ആരംഭിച്ച രോഗികളുടെയും പരിചാരകരുടെയും സംഗമം ‘പകല്‍വീടി’ന്റെ പ്രസക്തി. പുറത്തിറങ്ങാതെ വീട്ടില്‍ കഴിയുന്നവര്‍ക്ക് ഇടയ്ക്ക് ഒരുമിച്ചുകൂടാനുള്ള സംഗമത്തില്‍ നാട്ടുകാരും പങ്കാളികളാകുന്നതോടെ അത് വല്ലാത്തൊരനുഭൂതിയാണ് പകരുന്നത്.ഇവരെയുംകൊണ്ട് വിനോദയാത്രയും പാലിയേറ്റീവ് ക്ലിനിക്കുകള്‍ സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.
കുടുംബനാഥന്‍ കിടപ്പിലാകുന്നതോടെ ജീവിത മാര്‍ഗം താളം തെറ്റിയ കുടുംബങ്ങളുണ്ട്. അടുത്തിടപഴകുന്നവര്‍ക്കേ ഇവരുടെ അടുക്കളകാര്യം അറിയൂ. മാസാന്ത കിറ്റുകള്‍കൊണ്ട് തീരുന്നതല്ല ഇവരുടെ പ്രശ്‌നങ്ങള്‍. സ്ഥിരവരുമാനം അതെത്ര ചെറുതായാലും അതാണവരുടെ സന്തോഷം.
ഇതിനായി കിടപ്പുരോഗികള്‍ക്കും പരിചാരകര്‍ക്കും വീട്ടുകാര്‍ക്കും ചെയ്യാവുന്ന കൈതൊഴിലുകള്‍ പാലിയേറ്റീവ് ക്ലിനിക്കുകള്‍ പലയിടത്തും നടത്തിവരുന്നു. കുട, ബാഗ്, ആഭരണങ്ങള്‍, കവറുകള്‍,ഉടുപ്പുകള്‍, സോപ്പ് തുടങ്ങിയവയുടെ നിര്‍മ്മാണമാണ് കാര്യമായി നടക്കുന്നത്. വീടുകളില്‍വെച്ചുതന്നെയാണ് അധികപേരുടെയും ജോലി നടക്കുക. സാമഗ്രികള്‍ എത്തിച്ചുകൊടുത്തു സഹായിച്ചാല്‍മതി. പക്ഷേ ഉല്‍പ്പന്നങ്ങളുടെ വില്‍പ്പന പരിഹാരം തേടുന്ന വെല്ലുവിളിയായി അവശേഷിക്കുന്നുണ്ട്. വീടുനിര്‍മ്മാണം, പുനരുദ്ധാരണം, കുടിവെള്ള സൗകര്യം, കക്കൂസ് നിര്‍മ്മാണം തുടങ്ങിയവും പാലിയേറ്റീവ് ക്ലിനിക്കുകള്‍ ഏറ്റെടുത്ത് പൂര്‍ത്തിയാക്കാന്‍ നിര്‍ബന്ധിതരാകുന്നുണ്ട്. നാട്ടുകാരുടെയും ഉദാരമതികളുടെയും സഹായത്തോടെ ഇതും നിര്‍വ്വഹിച്ചുപോരുന്നു. വൃക്കരോഗികളും ശാരീരിക വെല്ലുവിളി നേരിടുന്നവരും വര്‍ധിച്ചുവരികയാണ്. ചെലവേറിയ ചികിത്സയ്ക്ക് ഒട്ടേറെ പാവങ്ങള്‍ ബുദ്ധിമുട്ടുന്നുണ്ട്. ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് പാലിയേറ്റീവ് ക്ലിനിക്കുകള്‍ ഡയാലിസിസും ഫിസിയോ തെറാപ്പിയും ആരംഭിച്ചത്.
ഡയാലിസിസ് ക്ലിനിക്കുകള്‍ സ്വന്തമായി നടത്തുക എളുപ്പമല്ല, അതിനാല്‍ ഡയാലിസിസ് ചെയ്യുന്നവര്‍ക്ക് മരുന്നും സാമഗ്രികളും നല്‍കി സഹായിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ഫിസിയോ തെറാപ്പി സെന്ററുകള്‍ പല ക്ലിനിക്കുകളും ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ജീവിതം താളം തെറ്റിയവരെ ബോധപൂര്‍വ്വമായ ജീവിതത്തിലേക്ക് കൈപ്പിടിക്കുന്ന മാനസിക രോഗീ പരിചരണം പാലിയേറ്റീവ് കെയറിന്റെ വികാസ പരിണാമത്തിലെ പുതിയ മേഖലയാണ് ഗൗരവവും പ്രാധാന്യവുമര്‍ഹിക്കുന്നതും എന്നാല്‍ നമ്മുടെ ആരോഗ്യമേഖല അര്‍ഹിക്കുന്നവിധം കടന്നുചെന്നിട്ടില്ലാത്തതുമായ മാനസിക രോഗീ പരിചരണത്തിലേക്ക് പാലിയേറ്റീവ് കെയര്‍ പ്രവര്‍ത്തകരുടെ പ്രവേശം.