ഋഷികേഷിലെ എയിംസ് ആസ്പത്രിയില്‍ ഇന്നലെ ഉച്ചയോടെ ഹൃദയാഘാതം മൂലമാണ് മരണം സംഭവിച്ച്ത്. 109 ദിവസമായി തുടരുന്ന നിരാഹാര സമരത്താല്‍ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യനില വളരെ മോശമായിരുന്നു. തുടര്‍ന്ന് ഉത്തരാഖണ്ഡ് പൊലീസ് ബലം പ്രയോഗിച്ച് കഴിഞ്ഞ ദിവസം അദ്ദേഹത്തെ ആസ്പത്രിയില്‍ പ്രവേശിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു.

ഉപവാസ കാലയളവില്‍ തേന്‍ ചേര്‍ത്തുള്ള വെള്ളം കുടിക്കുക മാത്രമാണ് അദ്ദേഹം ചെയ്തിരുന്നത്. രണ്ടു ദിവസം മുമ്പ് അധികൃതരുമായുള്ള ചര്‍ച്ച പരാജയപ്പെട്ടതിനെ തുടര്‍ന്ന് വെള്ളവും അദ്ദേഹം ഉപേക്ഷിച്ചു. ഗംഗാ സംരക്ഷണത്തിനു നിയമം നിര്‍മ്മിക്കണമെന്നും ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ ഉത്തരകാശിക്കും ഗംഗോത്രിക്കും ഇടയില്‍ നദിയുടെ തടസമില്ലാത്ത ഒഴുക്ക് നിലനിര്‍ത്തണമെന്നും ആവശ്യപ്പെട്ടായിരുന്നു സമരം. സ്വാമി ജ്ഞാന സ്വരൂപ് സാനംദ് എന്ന പേരിലും അഗര്‍വാള്‍ അറിയപ്പെടുന്നുണ്ട്.

GD Agarwal, our leading environmentalist who fasted 109 days to save the Ganga, was forcibly picked up by the Uttarakhand police&hospitalized yesterday.He passed away today after his pleas to save the Ganga fell on Modi’s deaf years. RIP Dear Sir. This world is not for pure souls https://t.co/7a95ICK1tq

— Prashant Bhushan (@pbhushan1) October 11, 2018

അതേസമയം അഗര്‍വാളിന്റെ മരണത്തില്‍ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്രമോദിക്കെതിരെ കടുത്ത വിമര്‍ശവുമായി മുതിര്‍ അഭിഭാഷകന്‍ പ്രശാന്ത് ഭൂഷന്‍ രംഗത്തെത്തി. ഗംഗയെ രക്ഷിക്കണമെന്ന് അഗര്‍വാളിന്റെ യാചന മോദിയുടെ ബധിര കാലത്ത് മുങ്ങിപ്പോയതായി അ്‌ദ്ദേഹം കുറ്റപ്പെടുത്തി.

ഗംഗാ നദിയിലെ ഖനന – ജല വൈദ്യുത പദ്ധതികള്‍ നിരോധിക്കണമെന്നുമുള്ള അഗര്‍വാളിന്റെ ആവശ്യം അധികൃതര്‍ ഗൗരവത്തിലെടുത്തിരുന്നില്ല. കാന്‍പുര്‍ ഐ.ഐ.ടിയിലെ പ്രൊഫസറായിരുന്ന ജി.ഡി അഗര്‍വാള്‍ കേന്ദ്ര മലനീകരണ നിയന്ത്രണ ബോര്‍ഡ് സെക്രട്ടറിയായും സേവനം അനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.

കോളജ് വിദ്യാര്‍ത്ഥികളും എന്‍സിസി, എന്‍എസ്എസ് അംഗങ്ങളും നെഹ്‌റു യുവകേന്ദ്ര വിദ്യാര്‍ത്ഥികളും ഈ ഉദ്യമത്തില്‍ പങ്കാളികളായി സാമൂഹ്യക്ഷേമത്തിനായി പ്രവര്‍ത്തിക്കാന്‍ ആവശ്യപ്പെടുകയാണ്. പ്രധാനമന്ത്രി വ്യക്തമാക്കി.

What do you plan to do this summer? Have you thought about an interesting Swachh Bharat internship? #MannKiBaat pic.twitter.com/qCjQOm74cz

— PMO India (@PMOIndia) April 29, 2018

ഇന്റേണ്‍ഷിപ്പ് മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ 150-ാം ജന്മദിനത്തില്‍ അദ്ദേഹത്തിന് നല്‍കുന്ന ആദരമാണെന്നും പ്രധാനമന്ത്രി അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. സ്വച്ഛ്ഭാരത് വേനല്‍ക്കാല ഇന്റേണ്‍ഷിപ്പിനായി വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് അടുത്തിടെ വിദ്യാര്‍ത്ഥികളില്‍ നിന്ന് അപേക്ഷ ക്ഷണിച്ചിരുന്നു. ഇന്റേണ്‍ഷിപ്പില്‍ പങ്കെടുത്ത ഏറ്റവും മികച്ച വിദ്യാര്‍ത്ഥികള്‍ക്ക് ദേശിയ തലത്തില്‍ പുരസ്‌കാരങ്ങളും നല്‍കും. ഇന്റേണ്‍ഷിപ്പിനായി വിദ്യാര്‍ത്ഥികള്‍ക്ക് ഒരു ഗ്രാമത്തെ ദത്തെടുക്കാം. മെയ് ഒന്നിനും ജൂലൈ 31നുമിടയിലുള്ള ദിവസങ്ങളില്‍ 100 മണിക്കൂറാണ് ഇന്റേണ്‍ഷിപ്പ് സമയം. കോളജോ സര്‍വകലാശാലയോ ആയിരിക്കും പരിപാടി നടത്തുക. ഇന്റേണ്‍ഷിപ്പിന്റെ അവസാനം മികച്ച സേവനം ചെയ്ത വിദ്യാര്‍ത്ഥിയെ കോളജ് തലത്തിലും സംസ്ഥാനതലത്തിലും ദേശീയ തലത്തിലും തെരഞ്ഞെടുത്ത് പുരസ്‌കാരങ്ങള്‍ നല്‍കും.

ബീഹാറില്‍ ഒരു ചടങ്ങിനെത്തിയ മന്ത്രി പൊതു സ്ഥലത്ത് മൂത്രമൊഴിക്കുന്ന ചിത്രങ്ങള്‍ ഇതിനകം രാജ്യത്ത് ചര്‍ച്ചയായി കഴിഞ്ഞു. കേന്ദ്രമന്ത്രി പൊതു സ്ഥലത്ത് മൂത്രമൊഴിക്കുന്ന ചിത്രം ട്വിറ്ററിലൂടെയാണ് മോദി സര്‍ക്കാറിന് വെല്ലുവിളിയായി തരംഗമായിരിക്കുന്നത്. മന്ത്രി രാധ മോഹന്‍ സിംഗ് സുരക്ഷ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ അകമ്പടിയോടെ പൊതു കെട്ടിടത്തിന്റെ ഭിത്തില്‍ മൂത്രമൊഴിക്കുന്നതും, തുടര്‍ന്ന് കാറില്‍ തിരിച്ചു കയറുന്നതുമായി ചിത്രങ്ങളാണ് വൈറലായത്.

#CaughtOnCamera: Union Agriculture Minister Radha Mohan Singh seen urinating in public (undated) pic.twitter.com/XsBF0dOnRP

— ANI (@ANI_news) June 29, 2017

വിവാദം ദേശീയ മാധ്യമങ്ങളില്‍ ചര്‍ച്ചയായി. ബീഹാറിലെ മോത്തിഹാരി സന്ദര്‍ശത്തിനിടെ കേന്ദ്രമന്ത്രി വഴിയില്‍ കാര്‍ നിര്‍ത്തി മൂത്രമൊഴിക്കുന്ന ചിത്രങ്ങള്‍ പുറത്തായതെന്ന് റിപ്പോര്‍ട്ടില്‍ പറയുന്നു.

കേന്ദ്ര മന്ത്രിയുടെ മോശമായ പ്രവൃത്തിക്കെതിരെ ശ്ക്തമായ പ്രതിഷേധമാണ് സാമൂഹമാധ്യമങ്ങിലൂടെ ഉയരുന്ന്. സംഭവത്തില്‍ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്രമോദി നിലപാട് അറിയിക്കണമെന്നും പ്രതിഷേധക്കാര്‍ ആവശ്യപ്പെടുന്നു.

If @PMOIndia is serious about Swachhata Abhiyan then he should seek explanation from this minister. https://t.co/i2uibx5u3W

— Adv. Somnath Bharti (@attorneybharti) June 29, 2017

നൂറിലേറെ യാക്കുകളുടെ സഹായത്തോടെയാണ് മാലിന്യങ്ങള്‍ എവറസ്റ്റില്‍നിന്ന് താഴെ എത്തിച്ചത്. മലകയറുന്ന വഴികളും ബേസ് ക്യാമ്പ് സൈറ്റുകളും വൃത്തിയാക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് ഒമ്പതു ദിവസം നീണ്ട ശുചീകരണ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഓരോ വര്‍ഷവും എവറസ്റ്റിന്റെ വടക്കന്‍ ഭാഗത്ത് പര്‍വ്വതാരോഹകരും അവരുടെ ഗൈഡുകളുമടക്കം അറുപതിനായിരത്തോളം പേര്‍ എത്തുന്നുണ്ട്. ബേസ് ക്യാമ്പുകള്‍ വൈദ്യുതീകരിച്ചും അധ്യാധുനിക സജ്ജീകരണങ്ങള്‍ ഒരുക്കിയും എവറസ്റ്റ് ദൗത്യങ്ങള്‍ കൂടുതല്‍ സൗകര്യപ്രദമാക്കാന്‍ ചൈനയും നേപ്പാളും വന്‍ പദ്ധതികളാണ് ആവിഷ്‌കരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്. കൂടുതല്‍ സഞ്ചാരികളെ ആകര്‍ഷിക്കുകയാണ് ഇരുരാജ്യങ്ങളുടെയും ലക്ഷ്യം.

ദേരി റോഡ് സ്വദേശി ലക്ഷ്മണ്‍ കുഷ്‌വാഹ് ആകട്ടെ ശൗചാലയം സ്വന്തം വരുമാനമാര്‍ഗമാക്കിയിരിക്കുകയാണ്. ശൗചാലയത്തില്‍ പലവ്യഞ്ജന കട തുടങ്ങിയാണ് ലക്ഷ്മണ്‍ തന്റെ കച്ചവട പ്രാവീണ്യം തെളിയിച്ചത്. കരാറുകാരന്‍ സെപ്റ്റിക് ടാങ്ക് നിര്‍മിച്ചു നല്‍കാതെ മുങ്ങിയതോടെ ശൗചാലയം പലചരക്ക് കടയാക്കി മാറ്റുകയായിരുന്നുവെന്ന് ലക്ഷ്മണ്‍ കുഷ്‌വാഹ പറഞ്ഞു. സംഭവം വാര്‍ത്തയായതോടെ അധികൃതര്‍ അഡീഷണല്‍ ജില്ലാ മജിസ്‌ട്രേറ്റ് ഡി.കെ മൗര്യയോട് വിശദീകരണം തേടിയിട്ടുണ്ട്. ഗ്രാമീണര്‍ ശൗചാലയം രൂപമാറ്റം വരുത്തിയതിന്റെ കാരണം അന്വേഷിക്കുമെന്ന് ഡി.കെ മൗര്യ പറഞ്ഞു. ഒക്ടോബറോടെ ജില്ലയെ തുറസ്സായ വിസര്‍ജ്ജന വിമുക്ത ഇടമായി പ്രഖ്യാപിക്കാനിരിക്കെയാണ് പുതിയ വാര്‍ത്തകള്‍ പുറത്തുവന്നത്. ഗ്രാമീണ മേഖലയില്‍ നിര്‍മിക്കാന്‍ ലക്ഷ്യമിട്ട 1.96 ലക്ഷം ശൗചാലയങ്ങളില്‍ 55000 എണ്ണം ഇതിനകം നിര്‍മിച്ചിതായി മൗര്യ പറഞ്ഞു.

മഹാത്മാ ഗാന്ധിയുടെ 150-ാം ജന്മവാര്‍ഷികമായ 2019 ഒക്ടോബര്‍ രണ്ടിന് രാജ്യത്തെ സമ്പൂര്‍ണ തുറസ്സായ മലമൂത്ര വിസര്‍ജ്ജ വിമുക്ത ഇടമായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് മോദി സര്‍ക്കാര്‍ സ്വച്ഛ്ഭാരത് അഭിയാന്‍ പദ്ധതി പ്രഖ്യാപിച്ചത്. എന്നാല്‍ പദ്ധതി പൂര്‍ണമായും ജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തിയിട്ടില്ലെന്നാണ് പരക്കെയുള്ള ആക്ഷേപം.