ചടങ്ങില്‍ ജയിലില്‍ കഴിയുന്ന ജെഎന്‍യു പണ്ഡിതനും ആക്ടിവിസ്റ്റുമായ ഉമര്‍ ഖാലിദിന്റെ ജയില്‍ ഡയറിയില്‍ നിന്നുള്ള കത്ത് മമദാനി വായിച്ചു. ”ദല്‍ഹിയിലെ ജവഹര്‍ലാല്‍ നെഹ്‌റു യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ പണ്ഡിതനും മുന്‍ വിദ്യാര്‍ത്ഥി ആക്ടിവിസ്റ്റുമായ ഉമര്‍ ഖാലിദിന്റെ ഒരു കത്ത് വായിക്കാന്‍ പോകുകയാണ്,” എന്ന് മമദാനി സദസ്സിനോട് അറിയിച്ചു.

അദ്ദേഹം ഈ വര്‍ഷമാദ്യം ഒരു പ്രത്യേക പരിപാടിക്കിടെ മോദിയെ ഇസ്രാഈല്‍ പ്രധാനമന്ത്രി ബെഞ്ചമിന്‍ നെതന്യാഹുവുമായി താരതമ്യം ചെയ്തതിന് തിരിച്ചടി നേരിട്ടു.

ഇന്ത്യന്‍ നേതാവിന്റെ മാഡിസണ്‍ സ്‌ക്വയര്‍ ഗാര്‍ഡന്‍ റാലിയില്‍ മോദിയ്ക്കൊപ്പം ഒരുമിച്ച് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതിനെ പിന്തുണയ്ക്കുമോ എന്ന ചോദ്യത്തിന്, 2002 ലെ ഗുജറാത്ത് കലാപത്തെക്കുറിച്ച് മമദാനി പരാമര്‍ശിച്ചു.

ഉമര്‍ ഖാലിദിനെ 2020 സെപ്റ്റംബറില്‍ പ്രകോപനപരമായ പ്രസംഗങ്ങള്‍ നടത്തിയതിന്റെ പേരിലും ഡല്‍ഹി കലാപവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഗൂഢാലോചനയിലും അറസ്റ്റ് ചെയ്തിരുന്നു. വിചാരണക്കോടതിയും ഹൈക്കോടതിയും തള്ളിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജാമ്യാപേക്ഷ ഇപ്പോള്‍ സുപ്രീംകോടതിയില്‍ പരിഗണനയിലാണ്.

ജയിലില്‍ കഴിയുന്ന വിദ്യാര്‍ത്ഥികളായ ഉമര്‍ ഖാലിദിനെയും നിലവില്‍ വിചാരണ നേരിടുന്ന ഷര്‍ജീല്‍ ഇമാമിനെയും രാവണനായി ചിത്രീകരിച്ച് രാവണ്‍ ദഹനെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു പോസ്റ്റര്‍ നേരത്തെ പ്രചരിപ്പിച്ചിരുന്നുവെന്ന് ജെഎന്‍യുഎസ്യു പ്രസിഡന്റ് നിതീഷ് കുമാര്‍ പറഞ്ഞു.

ദസറ ദിനമായ വ്യാഴാഴ്ച ‘വിസര്‍ജന്‍ ശോഭാ യാത്ര’യ്ക്കിടെ ജവഹര്‍ലാല്‍ നെഹ്റു സര്‍വകലാശാല (ജെഎന്‍യു) കാമ്പസില്‍ രണ്ട് കൂട്ടം വിദ്യാര്‍ത്ഥികള്‍ തമ്മില്‍ സംഘര്‍ഷമുണ്ടായി.

എബിവിപി സംഘം തങ്ങളുടെ ഡിജെയെ ചായക്കടയില്‍ അരമണിക്കൂറോളം തടഞ്ഞുനിര്‍ത്തി ‘ജയ് ശ്രീറാം’, ‘യോഗി ജിയുടെ ബുള്‍ഡോസര്‍ നീതി അവിടെ’ എന്നീ മുദ്രാവാക്യങ്ങള്‍ ഉയര്‍ത്തിയതിന് ശേഷം അവര്‍ ‘ചെരിപ്പുകള്‍ വീശാന്‍’ തുടങ്ങിയെന്ന് ജെഎന്‍യുഎസ്യു പ്രസിഡന്റ് നിതീഷ് കുമാര്‍ പറഞ്ഞു.

മഹാത്മാ ഗാന്ധിയുടെ ജന്മദിനത്തില്‍ ഇത്തരമൊരു പരിപാടി സംഘടിപ്പിച്ചത് എന്തിനാണെന്നും രാജ്യത്തെ കുറിച്ച് ആധിയുണ്ടായിരുന്നെങ്കില്‍ രാവണന്റെ തലയായി ഗോഡ്സേയുടെ ചിത്രമായിരുന്നു പതിക്കേണ്ടിയിരുന്നതെന്നും വിദ്യാര്‍ഥി യൂണിയന്‍ കുറ്റപ്പെടുത്തി. ഇടത് വിദ്യാര്‍ഥി സംഘടനകള്‍കൂടി ക്യാമ്പസിനകത്ത് പ്രതിഷേധവുമായി ഒത്തുചേര്‍ന്നതോടെ സംഘര്‍ഷം ഉടലെടുക്കുകയായിരുന്നു. സംഘര്‍ഷത്തില്‍ വിദ്യാര്‍ഥികള്‍ക്ക് പരിക്കേറ്റിട്ടുണ്ട്.

പ്രതിഷേധം സംഘടിപ്പിച്ച വിദ്യാര്‍ഥികള്‍ക്കെതിരെ നടപടിയെടുക്കണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ട് ഇടത് വിദ്യാര്‍ഥി സംഘടനകള്‍ സര്‍വകലാശാലയെ സമീപിച്ചു. വിഷയത്തില്‍ സര്‍വകലാശാല ഇതുവരെ ഔദ്യോഗികമായി പ്രതികരിച്ചിട്ടില്ല.

2020ലെ ഡല്‍ഹി കലാപത്തിന്റെ ഗൂഢാലോചന ആരോപിച്ച് ഉമര്‍ ഖാലിദ്, ഷര്‍ജീല്‍ ഇമാം തുടങ്ങി നിരവധി പേര്‍ക്കെതിരെ മുന്‍ ഇന്ത്യന്‍ ശിക്ഷാ നിയമത്തിലെ വകുപ്പുകള്‍ക്കൊപ്പം യുഎപിഎ ചുമത്തിയിരുന്നു.

പൗരത്വ (ഭേദഗതി) നിയമത്തിനും (സിഎഎ), ദേശീയ പൗരത്വ രജിസ്റ്ററിനും (എന്‍ആര്‍സി) എതിരായ പ്രതിഷേധങ്ങള്‍ക്കിടയിലാണ് അക്രമം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടത്.

ഖാലിദിന്റെയും ഇമാമിന്റെയും മറ്റുള്ളവരുടെയും ജാമ്യാപേക്ഷയില്‍ പ്രതികരണം തേടി കഴിഞ്ഞയാഴ്ച സുപ്രീം കോടതി ഡല്‍ഹി പോലീസിന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരുന്നു.

എല്ലാ കുറ്റങ്ങളും നിഷേധിച്ച പ്രതികള്‍ 2020 മുതല്‍ ജയിലില്‍ കഴിയുകയും വിചാരണക്കോടതി ജാമ്യാപേക്ഷ നിരസിച്ചതിനെ തുടര്‍ന്ന് ഹൈക്കോടതിയില്‍ അപ്പീല്‍ നല്‍കുകയും ചെയ്തു.

ജാമ്യം നിഷേധിച്ച ഡല്‍ഹി ഹൈകോടതി വിധിക്കെതിരെ ഉമര്‍ ഖാലിദ്, ഷര്‍ജീല്‍ ഇമാം, മീരാന്‍ ഹൈദര്‍, ഗുല്‍ശിഫ ഫാത്തിമ, ശിഫാ ഉറഹ്‌മാന്‍ എന്നിവരാണ് സുപ്രീംകോടതിയെ സമീപിച്ചത്. അഞ്ച് വര്‍ഷമായി ജാമ്യം നിഷേധിക്കപ്പെട്ട് വിദ്യാര്‍ത്ഥികള്‍ ജയിലില്‍ കഴിയുന്നത് ഞെട്ടിപ്പിക്കുന്നതാണെന്ന് ഇവര്‍ക്ക് വേണ്ടി ഹാജരായ മുതിര്‍ന്ന അഭിഭാഷകരായ കപില്‍ സിബല്‍, എ.എം. സിങ്‌വി എന്നിവര്‍ വാദിച്ചു. ജാമ്യ ഹരജി ദീപാവലിക്ക് മുമ്പ് പരിഗണിക്കണമെന്നുമാണ് വാദം.

ക്രിമിനല്‍ ഗൂഢാലോചന, കലാപം, നിയമ വിരുദ്ധമായി സംഘം ചേരല്‍, യു.എ.പി.എ തുടങ്ങിയ വകുപ്പുകള്‍ ചുമത്തിയായിരുന്നു അറസ്റ്റ്. സി.എ.എ വിരുദ്ധ സമരവും തുടര്‍ന്നുണ്ടായ ഡല്‍ഹി കലാപവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേസുകളിലാണ് ഉമര്‍ ഖാലിദും ഷര്‍ജീല്‍ ഇമാമും ഉള്‍പ്പടെ എട്ട് വിദ്യാര്‍ത്ഥി സംഘടനാ പ്രവര്‍ത്തകരെ ഡല്‍ഹി പൊലീസ് അറസ്റ്റ് ചെയ്തത്.

പൗരത്വ നിയമ വിരുദ്ധ സമരത്തിന്റെ പേരില്‍ വടക്കുകിഴക്കന്‍ ഡല്‍ഹിയില്‍ കലാപത്തിന് ഗൂഢാലോചന നടത്തി എന്ന ആരോപണത്തിലാണ് ഇവരെ 2020 സെപ്റ്റംബറില്‍ പൊലീസ് അറസ്റ്റ് ചെയ്തത്. ക്രിമിനല്‍ ഗൂഢാലോചന, കലാപം, നിയമവിരുദ്ധമായി സംഘംചേരല്‍, യുഎപിഎ തുടങ്ങി നിരവധി വകുപ്പുകള്‍ ചുമത്തിയിട്ടുണ്ട്.

അറസ്റ്റ് ചെയ്ത് അഞ്ച് വര്‍ഷക്കാലമായി വിചാരണയില്ലാതെ ജയിലില്‍ കഴിയുകയാണ് ഉമര്‍ ഖാലിദ്. അതേസമയം, കലാപത്തിന്റെ ഗൂഢാലോചനയില്‍ സജീവ പങ്കുണ്ടെന്ന നിലപാടിലാണ് പൊലീസ്.

ഷര്‍ജീല്‍ ഇമാം അടക്കമുള്ള എട്ട് പേരുടെ ജാമ്യാപേക്ഷ ഹൈക്കോടതി തള്ളിയിരുന്നു. ഇപ്പോള്‍ സുപ്രിം കോടതി അന്തിമ തീരുമാനം എടുക്കും.

ഹൈക്കോടതി വിധിക്കെതിരെ ഷര്‍ജീല്‍ ഇമാമും ഗള്‍ഫിഷ ഫാത്തിമയും നേരത്തെ സുപ്രീം കോടതിയില്‍ ഹര്‍ജി നല്‍കിയിരുന്നു. ‘മുസ്ലീം സമുദായത്തിലെ അംഗങ്ങളെ കൂട്ടത്തോടെ അണിനിരത്താന്‍’ വര്‍ഗീയ തലത്തില്‍ പ്രകോപനപരമായ പ്രസംഗങ്ങള്‍ നടത്തിയ ഇമാമിന്റെയും ഉമര്‍ ഖാലിദിന്റെയും മുഴുവന്‍ ഗൂഢാലോചനയിലും പ്രഥമദൃഷ്ട്യാ പങ്ക് ‘ഗുരുതരമാണ്’ എന്ന് ഹൈക്കോടതി അതിന്റെ ഉത്തരവില്‍ നിരീക്ഷിച്ചു. ‘വേഗത്തിലുള്ള വിചാരണ’ കുറ്റാരോപിതര്‍ക്കും സംസ്ഥാനത്തിനും ഹാനികരമാകുമെന്നതിനാല്‍, വിചാരണ സ്വാഭാവികമായി മാത്രമേ പുരോഗമിക്കേണ്ടതുള്ളൂവെന്നും അത് പറഞ്ഞു.

ഇന്ത്യന്‍ ശിക്ഷാ നിയമം, 1860, നിയമവിരുദ്ധ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ (പ്രിവന്‍ഷന്‍) ആക്റ്റ്, 1967 എന്നിവ പ്രകാരം വിവിധ കുറ്റകൃത്യങ്ങള്‍ പ്രകാരം 2020 ലെ എഫ്‌ഐആര്‍ 59 ഡല്‍ഹി പോലീസിന്റെ സ്‌പെഷ്യല്‍ സെല്‍ രജിസ്റ്റര്‍ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. കേസിലെ മറ്റ് പ്രതികള്‍ താഹിര്‍ ഹുസൈന്‍, ഖാലിദ് സൈഫി, ഇഷാരത്ത് ജഹാന്‍, മീരാന്‍ ഹൈദര്‍, ഷിഫാബല്‍, ഷിഫാബ്, ഷിഫാബ്, ഷിഫാബല്‍ എന്നിവരാണ്. അഹമ്മദ്, തസ്ലീം അഹമ്മദ്, സലീം മാലിക്, മൊഹമ്മദ്. സലീം ഖാന്‍, അത്താര്‍ ഖാന്‍, സഫൂറ സര്‍ഗര്‍, ഷര്‍ജീല്‍ ഇമാം, ദേവാംഗന കലിത, ഫൈസാന്‍ ഖാന്‍, നതാഷ നര്‍വാള്‍. 2020 ജൂണില്‍ സഫൂറ സര്‍ഗറിന് അവളുടെ ഗര്‍ഭധാരണത്തിന്റെ പേരില്‍ മാനുഷിക കാരണങ്ങളാല്‍ ജാമ്യം ലഭിച്ചു. 2021 ജൂണില്‍, ഹൈക്കോടതി മറ്റ് മൂന്ന് പ്രതികള്‍ക്ക് ജാമ്യം അനുവദിച്ചു – ആസിഫ് ഇഖ്ബാല്‍ തന്‍ഹ, ദേവാംഗന കലിത, നതാഷ നര്‍വാള്‍.